{"id":1035,"date":"2014-07-04T07:36:12","date_gmt":"2014-07-04T07:36:12","guid":{"rendered":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/?p=1035"},"modified":"2014-07-04T07:36:12","modified_gmt":"2014-07-04T07:36:12","slug":"bertrand-cartea-cunqueiro","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/?p=1035","title":{"rendered":"Bertrand, Cartea, Cunqueiro"},"content":{"rendered":"

\"Anuario_2013\"<\/a>Rom\u00e1n Ar\u00e9n<\/strong><\/em>. Son moitas as eivas que ten a cultura galega no labor de \u201canosar\u201d a literatura universal, no eido das traduci\u00f3ns. Penso sinceramente que a A. C. Barbantia cumpre un deber abrindo o seu armario, de \u00edndole comarcal, \u00e1 literatura universal. Xa Torga e Rivas escribiron que o universal \u00e9 o local sen paredes. E as\u00ed no n\u00famero 9 do Anuario de Estudos do Barbanza aparece traducido ao galego, magnificamente, da man de Eme Cartea, un autor franc\u00e9s do s\u00e9culo XIX, Aloysius Bertrand, que, como \u00e9 ben sabido, foi un elo imprescindible na modernidade, o verdadeiro creador do poema en prosa que lle abrir\u00e1 os ollos a Baudelaire, e as\u00ed o reco\u00f1ec\u00eda o autor do Spleen de Par\u00eds, para crear unha nova f\u00f3rmula que sacase o cors\u00e9 \u00e1 poes\u00eda francesa e universal, que tanto aproveitar\u00e1 en Europa e en Am\u00e9rica, de Rimbaud a Leautremont, de Dar\u00edo a Juan Ram\u00f3n Jim\u00e9nez, de Max Jacob a Michaux. \u00c9 certo que houbo outros autores con Bertrand, que comparten os intentos de creaci\u00f3n dese novo x\u00e9nero, fundamentalmente Maurice Gu\u00e9rin e A. Rabbe, pero s\u00f3 Bertrand logrou unha obra xa cl\u00e1sica: Gaspard de la Nuit<\/i> (1842). Circulaban varias traduci\u00f3ns en castel\u00e1n, pero en galego s\u00f3 ti\u00f1amos os pequenos fragmentos que Cunqueiro traducira xa en <La Noche> en 1949, no n\u00famero oito do \u201cSuplemento del S\u00e1bado\u201d (\u201cHarlem\u201d e \u201cO estudante de Leyden\u201d) e de novo en 1971, 1972 e 1978 no <Faro de Vigo> co pseud\u00f3nimo Manuel Mar\u00eda Seoane. Agora Cartea traduce o \u201cPr\u00e9face\u201d do franc\u00e9s, a dedicatoria a Victor Hugo e os once textos do libro terceiro. Dous deses textos foron musicados por Maurice Ravel. E non \u00e9 Bertrand un autor calquera para a literatura galega, non. Foi un dos autores m\u00e1is amados e citados por Cunqueiro e foi Gaspar da Noite<\/i> a orixe d\u2019As cr\u00f3nicas do sochantre<\/i>. Non o digo eu, d\u00edo o mesmo Cunqueiro nunha carta a Fern\u00e1ndez del Riego. \u201cEstou a escribir en galego, e nunha prosa diferente da de Merl\u00edn \u2013vista dende outra sintaxis, m\u00e1is severa de vocabulario- algo semellante ao Gaspar de la Nuit<\/i>, de Aloysius Bertrans. O t\u00eddoo \u2013provisional- \u00e9 As cr\u00f3nicas do sochantre\u201d<\/i> (<Grial> 72, 1981, p. 261).<\/p>\n

\"Aloysius-Bertrand_portrait_w193h257\"<\/a>Bertrand estivo sempre presente na escrita de Cunqueiro e na orixe dalg\u00fans poemas en prosa, que tam\u00e9n conservan a\u00ednda a \u201cnarratividade\u201d suficiente para poder considerarse \u201cmicrorrelatos\u201d. Xa en \u201cO mundo i-outras v\u00edsperas\u201d, en 1934 (<N\u00f3s> n\u00ba 121) escribe Cunqueiro: \u201cVersos franceses, versos raros, finos, fantas\u00edas ao xeito de Rembrandt e de Callot. Tr\u00e1tase de Gaspard de la Nuit<\/i> de Aloysius Bertrand\u201d. En 1952, no artigo \u201cPuentedeume (I)\u201d, aparecido o 21 de marzo no <Faro de Vigo>, volve sobre o autor: \u201c…no puedo sino imaginarle a la villa una de esas fantas\u00edas de centinelas de pesada alabarda, santo a la jineta y la se\u00f1a de dulce dama, que para Dijon y el Louvre invent\u00f3 Alysius Bertrand\u201d. O 11 de maio do mesmo ano e no mesmo xornal, publica \u201cGallegos a la jineta\u201d e escribe: \u201c\u00cdbamos a ver los gallegos a la jineta, las Doce Tribus de nuestro nobiliario. Me gustar\u00eda ponerlos en estampas, a la manera de Louis Bertrand…\u201d Pero o 17 de decembro de 1950 outro artigo, \u201cOrense\u201d, insistir\u00e1 xa no autor: \u201cHabl\u00e1bamos bajo una luna redonda y fr\u00eda, y la catedral, recort\u00e1ndose contra el cielo y el lunar, recordaba alguna de las descripciones de Harlem o de Leyden que, a la manera de Callot, vienen en Gaspard de la Nuit,<\/i> de Aloysius Bertrand\u201d. Como se ve, lembra os textos do franc\u00e9s que el mesmo traducira en 1949.<\/p>\n

En 1960, xa en <La Noche> aparece o 17 de maio o artigo \u201cEl tulip\u00e1n de Iksir\u201d: \u201cAunque no puedo evitar, cuando veo tulipanes en un jard\u00edn, el recordar aquel poema de Aloysius Bertrand en su \u201cGaspard de la Nuit\u201d, cuando Mese Huylten, que est\u00e1 leyendo en su Biblita, muestra al vendedor de tulipanes las florecillas de la pasi\u00f3n, en un tiesto, en la peque\u00f1a ventana, y rechaza el tulip\u00e1n, ese s\u00edmbolo del orgullo y de la injuria que han engendrado en la desgraciada ciudad de Witemberga, la detestable herej\u00eda de Lutero y de Melanchton\u201d. Non esgotan estas citas a lembranza que o mindoniense fai de Bertrand: \u201cLos de los documentos dar\u00edan para que un escritor escribiese unas estampas a la manera de Aloysius Bertrand en su Gaspard de la Nuit<\/i>, libro que siempre tanto me tent\u00f3 imitar…\u201d (\u201cPapeles que fueron vidas\u201d, <El Noticiero Universal>, 16-7-1874).\u00a0\"gaspard<\/a>De novo Bertrand aparece en 1975 a car\u00f3n de Castelao: \u201cSon relatos m\u00ednimos (Cousas), originales, de una absoluta perfecci\u00f3n formal, estampas bien m\u00e1s humanas que aquellas que Aloysius Bertrand escribiera para su Gaspard de la Nuit<\/i>, a la manera de Rembrand y de Callot\u201d (\u201cCastelao en la memoria gallega\u201d, <El Noticiero Universal>, 4-2-1975). Non \u00e9 pequena gabanza ao autor de Cousas<\/i> por parte de Cunqueiro. Outro texto fala da \u201cpaciente curiosidade que un escritor como Aloysius Bertrand, no seu Gaspard de la Nuit<\/i>, aprendeu, como el mesmo confesa, de Rembrandt e de Callot. \u00c9 dicir, coa maior liberdade no tratamento do tema, que \u00e9 o triunfo do artista sobre o oficio, e coa meirande calidade, que \u00e9, en \u00faltimo termo, a perfecci\u00f3n formal que s\u00f3 concede o gran oficio\u201d. O texto \u00e9 de 1977, m\u00e1is de coranta anos de admiraci\u00f3n polo franc\u00e9s. Aparece Bertrand noutros artigos como \u201cLos monederos falsos\u201d (1955), \u201cEl holand\u00e9s errante\u201d, \u201cA Santiago v\u00e9n El Rei\u201d (1977, <Grial> 57): \u201cM\u00e1is dunha vez apeteceume facer pequenas glosas a algunhas das cantigas dos nosos trobeiros do tempo pasado; unhas estampas, para tomar un modelo para min mui saboroso, ao xeito das que… fixo no seu Gaspard de la Nuit<\/i> o poeta Aloysius Bertrand\u201d). Do poeta franc\u00e9s escribir\u00e1 que \u201cfixo posible o franc\u00e9s en que iban a escribir un Baudelaire e mais un Rimbaud, e os poetas que seguiron, dende Verlaine a \u00c9luard\u201d. De aqu\u00ed a importancia que ten a traduci\u00f3n ao galego que Cartea fai de Bertrand, unha das chaves para comprender as lecturas e influxos de Cunqueiro. O autor de Gaspard de la Nuit<\/i> ocupa un lugar sobranceiro nas lecturas do mindoniense, a car\u00f3n de Charles P\u00e9guy (que traduciu), Ernest Hello (a quen consideraba un gran autor sobre o que caera o \u201cescuro licor do olvido\u201d), Chateaubriend (que comparte con Otero), L\u00e9on Bloy, L\u00e9o Dierx, Paul \u00c9luard (tam\u00e9n traducido polo mindoniense), L\u00e9on-Paul Fargue, Rimbaud, Mallarm\u00e9…, por citar s\u00f3 franceses.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rom\u00e1n Ar\u00e9n. Son moitas as eivas que ten a cultura galega no labor de \u201canosar\u201d a literatura universal, no eido das traduci\u00f3ns. Penso sinceramente que a A. C. Barbantia cumpre un deber abrindo o seu armario, de \u00edndole comarcal, \u00e1 literatura universal. Xa Torga e Rivas escribiron que o universal \u00e9 o local sen paredes. … Seguir lendo Bertrand, Cartea, Cunqueiro<\/span> →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[9,10,28],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1035"}],"collection":[{"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1035"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1035\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1642,"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1035\/revisions\/1642"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1035"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1035"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1035"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}