{"id":10541,"date":"2019-03-23T06:00:42","date_gmt":"2019-03-23T06:00:42","guid":{"rendered":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/?p=10541"},"modified":"2019-03-20T10:02:22","modified_gmt":"2019-03-20T10:02:22","slug":"alejandro-sawa-un-proscrito","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/?p=10541","title":{"rendered":"Alejandro Sawa, un proscrito"},"content":{"rendered":"

\"Alejandro_Sawa,_Don_Quijote,_14_de_febrero_de_1902,_D._Herm\u00f3genes_(cropped)\"<\/a>C\u00e9sar Alen.\u00a0<\/strong><\/em>A \u00f3ptica dominante para a avaliaci\u00f3n en calquera faceta da vida, fundam\u00e9ntase na dualidade \u00e9xito\/fracaso. Este enfoque xera inevitables xu\u00edzos de valor, a formaci\u00f3n de ideas preconcibidas e de etiquetas, que a longo prazo conforman os estereotipos. Baixo esta premisa a maior parte da poboaci\u00f3n queda irremisiblemente descartada, relegada e esquecida. Ese poder\u00eda ser perfectamente o caso de Alejandro Sawa, a\u00ednda que nesta ocasi\u00f3n, lonxe de ser un inconveniente cecais lle favorecera, porque este ostracismo completa \u00e1 perfecci\u00f3n o seu historial maldito, a s\u00faa carreira de bohemio irredutible, a consumaci\u00f3n da s\u00faa propia lenda.<\/p>\n

Alejandro Sawa naceu en Sevilla en 1862, procedente dunha familia de comerciantes de orixe grega. Os seus primeiros conatos anticlericais mostrounos a moi temper\u00e1 idade, abandonando o seminario no que estudaba de forma abrupta. Cursou dereito en Granada e a continuaci\u00f3n trasladouse a Madrid, \u00e9poca que transcorreu sen maior transcendencia. Foi na s\u00faa etapa no borrascoso e vangardista Par\u00eds onde operou a s\u00faa gran transformaci\u00f3n. Colocouse na editorial Garnier, onde traduciu aos irm\u00e1ns Goncourt, recompilou unha antolox\u00eda de poes\u00eda espa\u00f1ola e colaborou nunha inacabable enciclopedia. Pero a s\u00faa verdadeira e produtiva experiencia tivo lugar nos bares parisienses, frecuentando \u00e1 bohemia da \u00e9poca, entre os que se atopaban Alphonse Daudet, Th\u00e9phile Gautier, Leconte de Lisle e o gran Paul Verlaine, co que estableceu unha afectuosa amizade. O seu esp\u00edrito rebelde atopou unha enorme fonte de inspiraci\u00f3n no parnasianismo e o simbolismo, movementos que se opo\u00f1\u00edan ao estilo literario dominante en Espa\u00f1a. Tras sete anos volveu con esta bagaxe cultural, ademais dunha muller e unha filla.<\/p>\n

Unha vez en Madrid deu renda solta \u00e1s s\u00faas mordacidade, ao seu atrevemento, \u00e1 s\u00faa inspiraci\u00f3n, o seu pensamento de corte anarquista e a fera oposici\u00f3n ao r\u00e9xime establecido: \u201cFai falta, pois, queridos amigos, para que a revoluci\u00f3n sexa popular, que sexa social\u201d. Para sustentarse escribiu artigos en diversas publicaci\u00f3ns da \u00e9poca como: Madrid c\u00f3mico<\/i>, Don Quixote<\/i>, Germinal,<\/i> O Pa\u00eds<\/i> ou o Heraldo de Madrid<\/i>. Neles debullou con prosa ferinte, directa e provocadora, contidos sociais e comprometidos, arremetendo contra a restauraci\u00f3n Borb\u00f3nica. Por suposto a s\u00faa desvergo\u00f1a, as s\u00faas invectivas contra o goberno e a cultura establecida, afast\u00e1rono dos c\u00edrculos de influencia e foi perdendo unha a unha as s\u00faas prerrogativas, a s\u00faa maneira de ga\u00f1arse o pan.<\/p>\n

\"71aSk7lCd4L\"<\/a>Iso non impediu que seguise coa s\u00faa vida desenfreada, salvaxe, o rei dos bohemios, o prototipo a seguir polos mozos alternativos, a vangarda da xeraci\u00f3n do 98. O seu estilo sorprend\u00eda e admiraba a moitos intelectuais, f\u00edxose eco das novas tendencias literarias francesas e difund\u00edas con moito entusiasmo. Sawa non pasaba desapercibido, nin polo seu aspecto (gastaba unha longa melena con raia ao medio e unha afiada barba quixotesca), nin polas s\u00faas aditamentos como o seu bast\u00f3n, un can de gran tama\u00f1o que o acompa\u00f1aba a todas partes e a pipa que lle regalara Verlaine, da que presum\u00eda a mi\u00fado, como proba da s\u00faa amizade co escritor franc\u00e9s. A noite era o seu territorio natural, percorr\u00eda todos os faladoiros, rodeado dos seus amigos, que o escoitaban estupefactos. Xerou unha fulgurante lenda, creando o seu propio personaxe. As s\u00faas correr\u00edas et\u00edlicas non tiveron parang\u00f3n, a s\u00faa inspiraci\u00f3n parec\u00eda non ter fin.<\/p>\n

Neste tempo escribiu varias novelas sen apenas \u00e9xito comercial como: Declaraci\u00f3n dun<\/i> vencido<\/i>, a muller de todo o mundo<\/i>, Crime legal<\/i> ou Criadeiro de curas<\/i>. Na s\u00faa literatura achegou unha visi\u00f3n nova, desafiante, atreveuse como ning\u00fan outro a afrontar temas ata ent\u00f3n vetados como a prostituci\u00f3n, o anticlericalismo, o erotismo, a independencia da muller ou o aborto, trazos ocultos dunha sociedade p\u00e9trea e vetusta. Por primeira vez as acci\u00f3ns transcorr\u00edan nos baixos fondos e os protagonistas eran os desherdados, os perdedores, os antiheroes. Defin\u00edase como \u201cproletariado art\u00edstico\u201d, para opo\u00f1erse \u00e1 correntes elitistas e predominantes dun realismo anquilosado. A s\u00faa obra inscr\u00edbese no naturalismo, ao que levou ao extremo acheg\u00e1ndose ao decadentismo finisecular.<\/p>\n

Con todo, algo de inxusto hai no seu devir, un esquecemento vergonzante, de novo c\u00famprese \u00e1 perfecci\u00f3n a formulaci\u00f3n dual, a divisi\u00f3n en bos e malos, triunfadores e fracasados, e a historia estigmatiza case sempre aos rebeldes, aos valentes e consecuentes coas s\u00faas ideas, os seus principios e crenzas. Inxusto e triste foi por exemplo, o abandono de Rub\u00e9n Dar\u00edo, ao que introducira na sociedade espa\u00f1ola cando a\u00ednda era un desco\u00f1ecido e para o que fixo de negro en multitude de ocasi\u00f3ns. \"sawaddd\"<\/a>Sawa reflicte esta decepci\u00f3n nunha apesadumbrada carta: \u201cQuerido Rub\u00e9n: O meu pai est\u00e1 a expirar. Fig\u00farache a mi\u00f1a situaci\u00f3n, agravada a\u00ednda, por indicibles dificultades econ\u00f3micas. Ven na mi\u00f1a axuda\u201d, \u00e1 que Dar\u00edo fixo caso omiso. A esas inxustizas ref\u00edrome, \u00e1 mezquindad, o desagradecido distanciamento, ao cruel abandono, ou as cancelaci\u00f3ns das s\u00faas colaboraci\u00f3ns en prensa por parte de directores coniventes co poder, que non toleraban as s\u00faas duras cr\u00edticas ao sistema. Pero Sawa non se deixaba amedrentar por esa animosidade, non ced\u00eda nadi\u00f1a de terreo.<\/p>\n

A s\u00faa irresistible personalidade, o seu talante e cultura xeraron admiraci\u00f3n ata o punto de que foron varios os autores que literaturizaron a s\u00faa vida como o mesm\u00edsimo Valle Incl\u00e1n que o transformou no protagonista da s\u00faa obra Luces de Bohemia<\/i>, Max Estrella, porque esa \u00e9 a inevitable conclusi\u00f3n \u00e1 que chegan a maior\u00eda dos estudosos de Sawa, como o hispanista Jean-Claude Mbarga quen di respecto diso: \u201cValle-Incl\u00e1n non se contenta con proxectar uns trazos da vida e da morte de Sawa en Max Estrella, sen\u00f3n que se serve tam\u00e9n dalg\u00fans trazos do seu pensamento\u201d. Hai que engadir toda a caracterizaci\u00f3n como a cegueira que sufriu na s\u00faa derradeira etapa, a s\u00faa indumentaria, o seu can, o seu indomable e destrutiva forma de vivir. Tam\u00e9n Baroja inclu\u00eduno na \u00c1rbore da ciencia<\/i>. Eduardo Zamacois escribiu varios op\u00fasculos e Antonio Machado dedicoulle un poema \u00e1 s\u00faa morte.<\/p>\n

Na s\u00faa \u00faltima etapa consumiu a vida con voracidade, embriagado e aluado, nunha fuxida desesperada cara a ningunha parte, como parte dun determinismo fat\u00eddico, caracter\u00edstica do naturalismo auspiciado por Zola. A bebida d\u00e1balle o alento necesario para contar historias e fantasiar, para proclamar as s\u00faas ideas revolucionarias, a s\u00faa visi\u00f3n da literatura. Porque a literatura era a s\u00faa vida, viv\u00eda nunha fantas\u00eda literaria constante, cun admirable tes\u00f3n persist\u00eda nas letras. Esas correr\u00edas est\u00e1n perfectamente reflectidas en Luces<\/i> de<\/i> Bohemia<\/i>, na escena XII, na que Max acompa\u00f1ado do seu inseparable amigo don Latino percorren as r\u00faas de Madrid, ata acabar no canell\u00f3n do gato (R\u00faa \u00c1lvarez Gato, perpendicular con N\u00fa\u00f1ez de Arce), moi preto da Porta do Sol, onde v\u00edan os seus rostros distorsionados nos espellos deformadores, ent\u00f3n todo convert\u00edase nunha gran met\u00e1fora, no perfecto \u201cesperpento\u201d, un esperpento elevado a categor\u00eda literaria por o gran dramaturgo galego. El mesmo reco\u00f1ec\u00eda noutra carta o seu estado lastimeiro: \u201cEu son un Edipo abandonado en metade dun cami\u00f1o calquera que non conduce a ningunha parte. Logo estou moi enfermo de todo\u201d.<\/p>\n

A pesar das circunstancias mantivo o seu porte aristocr\u00e1tico, a s\u00faa actitude se\u00f1orial, conformaba a estampa do perfecto bohemio, e os novos aspirantes a escritores segu\u00edano cunha fiel admiraci\u00f3n. \"41oYFk-RBVL._SX266_BO1,204,203,200_\"<\/a>A s\u00faa lenda acrecent\u00e1base, mentres a s\u00faa vida minguaba, liquid\u00e1base nun goteo lento e implacable. Os problemas econ\u00f3micos abur\u00e1bano, apenas ti\u00f1a para manter \u00e1 s\u00faa familia, ese pesadume e outras de orde moral xer\u00e1ronlle unha nostalxia agonizante, ata sumilo na absoluta tolemia. As\u00ed foi como morreu o 3 de marzo de 1909, na s\u00faa l\u00fagubre bufarda da R\u00faa do Conde Duque. Pero a\u00ednda na morte haber\u00eda de sufrir un \u00faltimo contratempo, m\u00e1is materia para o mito que alimentou o estigma de maldito. Cando o operario da funerario cravou o cadaleito, un dos cravos alcanzoulle a tempa e produciulle unha ferida da que brotou un f\u00edo de sangue. Os seus amigos de correr\u00edas rodearon a caixa e tentaron ver naquel acontecemento un sinal, algo transcendente, sospeitaban un ataque de catalepsia, e non quer\u00edan que llo levasen, o espect\u00e1culo foi pat\u00e9tico, baixo a incr\u00e9dula mirada da s\u00faa muller e da s\u00faa filla.<\/p>\n

<\/a> No cap\u00edtulo da an\u00e9cdotas que quedaron nunha neblinosa veracidade, cont\u00e1base que V\u00edctor Hugo d\u00e9ralle un bico na fronte, por iso decidira non lavarse a cara m\u00e1is. Un d\u00eda antes de regresar a Espa\u00f1a decidiu visitar ao seu querido amigo Verlaine, ao que atopou no seu leito de morte, un cadro s\u00f3rdido e doloroso, que interpretou como unha atroz premonici\u00f3n. Tam\u00e9n contaban os seus correlixionarios que se paraba debaixo dun farol da Porta do Sol en plena madrugada e declamaba os seus pensamentos e lanzaba diatribas na praza desanxelada. Por sorte qu\u00e9danos o consolo da literatura, onde se borran as difusas li\u00f1as do probable e v\u00e9ncese \u00e1 realidade. Valle-Incl\u00e1n redime dalgunha maneira a turbia e apesarada sombra de Sawa. A literatura obra o milagre e Alejandro Sawa vive para sempre a trav\u00e9s de Max Estrella.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

C\u00e9sar Alen.\u00a0A \u00f3ptica dominante para a avaliaci\u00f3n en calquera faceta da vida, fundam\u00e9ntase na dualidade \u00e9xito\/fracaso. Este enfoque xera inevitables xu\u00edzos de valor, a formaci\u00f3n de ideas preconcibidas e de etiquetas, que a longo prazo conforman os estereotipos. Baixo esta premisa a maior parte da poboaci\u00f3n queda irremisiblemente descartada, relegada e esquecida. Ese poder\u00eda ser … Seguir lendo Alejandro Sawa, un proscrito<\/span> →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[82,7,9,10],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10541"}],"collection":[{"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10541"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10541\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10546,"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10541\/revisions\/10546"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10541"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10541"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10541"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}