{"id":10754,"date":"2019-05-15T06:00:47","date_gmt":"2019-05-15T06:00:47","guid":{"rendered":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/?p=10754"},"modified":"2019-05-07T11:04:24","modified_gmt":"2019-05-07T11:04:24","slug":"galicia-e-os-galegos-na-poesia-castela-cxv-de-nabos-e-xamons-cadalso","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/?p=10754","title":{"rendered":"Galicia e os galegos na poes\u00eda castel\u00e1 CXV. De nabos e xam\u00f3ns. Cadalso"},"content":{"rendered":"

\"5-poemas-de-jose-cadalso\"<\/a>Rom\u00e1n Ar\u00e9n. <\/b><\/i>Se hai un t\u00f3pico sobre a alimentaci\u00f3n dos galegos no s\u00e9culo XVII \u00e9 o dos nabos, a nosa comida nacional para os poetas castel\u00e1ns; o touci\u00f1o aparece moito menos. Nabos, pois, miles de nabos, \u201cnabos filisteos\u201d para Luis de G\u00f3ngora, \u201cTierra de tocino y nabos\u201d para Quevedo, e Lope, burl\u00e1ndose, di que foi o sobri\u00f1o dun dos seus personaxes \u201cel primero que sembr\u00f3\/nabos en Galicia\u201d ou en Santa Casilda <\/i>o criado galego afirma \u201cadonde entre otros esclavos\/cautiv\u00e9, cogiendo nabos,\/que era batalla naval\u201d, pois \u00e9 Galicia terra f\u00e9rtil \u201cde nabos en cantidad\u201d cando Lope describe outro criado galego en Lo que pasa en una tarde <\/i>descr\u00edbeo as\u00ed: \u201csi bien, por ser corto y ancho,\/era nabo de su tierra\/f\u00e9rtil de hidalgos y nabos\u201d; as galegas son \u201crollizas como un nabo\u201d. Tirso de Molina fai que un personaxe se despida de Galicia as\u00ed: \u201cAdios, redondos y tajados nabos,\/adi\u00f3s pescados, berzas, bacoi\u00f1os\u201d. E ata Gonzalo de Correas no Vocabulario de refranes y frases proverbiales <\/i>(1630) cita \u201cEntrai en boas horas, que no vos v\u00eda con el fumo de los nabos\u201d.<\/p>\n

No s\u00e9culo XVIII non mellorou moito a visi\u00f3n dos galegos, a\u00ednda que estamos menos presentes na literatura, pero sorprende que Galicia sexa citada polos xam\u00f3ns e non polos nabos. A cita procede de Jos\u00e9 Cadalso, o autor de Cartas marruecas <\/i>e Noches l\u00fagubres<\/i>, pero tam\u00e9n poeta en Ocios de mi juventud,<\/i> pois no poema \u201cCanci\u00f3n de un patriota retirado a su aldea\u201d xa non hai nabos, sen\u00f3n xam\u00f3ns:<\/p>\n

Cantad alegres sones,\/bailad alegres danzas,\/mientras que se disponen\/las r\u00fasticas viandas,\/y del vino m\u00e1s rico\/veinte botas se sacan,\/jamones de Galicia,\/cecina de Vizcaya…<\/p>\n

Algo melloramos pois, xa non s\u00f3 comemos nabos.<\/p>\n

Cadalso, que foi o poeta espa\u00f1ol m\u00e1is importante do s\u00e9culo XVIII, s\u00f3 por detr\u00e1s de Mel\u00e9ndez Vald\u00e9s, publicou os Ocios de mi juventud <\/i>en 1773 e os xam\u00f3ns non son a \u00fanica alusi\u00f3n a Galicia na s\u00faa obra po\u00e9tica, pois f\u00f3ra dese volume escribiu outros versos, hoxe ben editados por Miguel Angel Lama en C\u00e1tedra (2013), e esa nova alusi\u00f3n fai referencia ao padre Sarmiento. O texto leva por t\u00edtulo \u201cRetahila\u201d e foi escrito tras a morte do bieito galego en 1772 (Cadalso morre no sitio de Xibraltar en 1782) e como burla contra a Oraci\u00f3n f\u00fanebre<\/i> que frei Anselmo Avalle pronunciara nas honras f\u00fanebres a Sarmiento o 7 de febreiro de 1773, ano no que se editou. O motivo da burla \u00e9 a orixe galega de Sarmiento e Cadalso fixo o poema incitado por Tom\u00e1s de Iriarte, o fabulista, que se burlaba do padre Avalle, negando a galeguidade de Sarmiento, pois nacera en Vilafranca do Bierzo en 1695. Ignoraba Iriarte que Sarmiento se proclamara \u201cgallego de naci\u00f3n\u201d e que o Bierzo pertenc\u00eda ao vello reino de Galicia.<\/p>\n

\"Cadalso_thumb\"<\/a>O padre Avalle, mal poeta, inclu\u00edu unhas octavas reais gabando a Sarmiento:<\/p>\n

Cort\u00f3 de golpe solo su guada\u00f1a\/contra todo derecho de justicia,\/el espa\u00f1ol mejor que hubo en Espa\u00f1a,\/y el gallego mejor que hubo en Galicia;\/con lo que ahora ejecut\u00f3 su sa\u00f1a\/puede quedar saciada tu malicia,\/y dejar que lloremos con sosiego\/la falta de este Salom\u00f3n gallego.<\/p>\n

O \u201csosiego\u201d do s\u00e9timo verso da p\u00e9 \u00e1 resposta de Cadalso:<\/p>\n

Sarmiento fue llorado con sosiego\/porque el otro Sarmiento fue gallego,\/que si hubiera nacido en la Ba\u00f1eza,\/ya le hubieran llorado con viveza;\/pero siendo Sarmiento malague\u00f1o,\/le llorarar\u00eda, ya se ve, con ce\u00f1o;\/y, al contrario, si fuese de Almer\u00eda,\/se llorara tal vez con alegr\u00eda.<\/p>\n

A burla segue outros 24 versos, nos que Cadalso pretende burlarse da escravitude da rima que fixo rimar a Avalle \u201cgallego\u201d con \u201csosiego\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rom\u00e1n Ar\u00e9n. Se hai un t\u00f3pico sobre a alimentaci\u00f3n dos galegos no s\u00e9culo XVII \u00e9 o dos nabos, a nosa comida nacional para os poetas castel\u00e1ns; o touci\u00f1o aparece moito menos. Nabos, pois, miles de nabos, \u201cnabos filisteos\u201d para Luis de G\u00f3ngora, \u201cTierra de tocino y nabos\u201d para Quevedo, e Lope, burl\u00e1ndose, di que foi … Seguir lendo Galicia e os galegos na poes\u00eda castel\u00e1 CXV. De nabos e xam\u00f3ns. Cadalso<\/span> →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[7,10,28],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10754"}],"collection":[{"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10754"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10754\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10757,"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10754\/revisions\/10757"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10754"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10754"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10754"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}