{"id":13103,"date":"2021-02-09T06:00:49","date_gmt":"2021-02-09T06:00:49","guid":{"rendered":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/?p=13103"},"modified":"2021-02-04T08:19:15","modified_gmt":"2021-02-04T08:19:15","slug":"aproximacions-a-manoel-antonio-iv","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/?p=13103","title":{"rendered":"Aproximaci\u00f3ns a Manoel Antonio (IV)"},"content":{"rendered":"

\"978849485535\"<\/a>X. Ricardo Losada.\u00a0<\/strong><\/em>Vou abordar agora a m\u00e1is dif\u00edcil e desagradable das entregas desta serie de reflexi\u00f3ns sobre o libro de Xos\u00e9 Lu\u00eds Axeitos Aproximaci\u00f3ns a Manoel Antonio (Ax\u00f3uxere editora)<\/i>. Prometinme suscitar un debate racional e f\u00e9rtil, renunciando a recorrer a cuesti\u00f3ns persoais que un profesor serio de filosof\u00eda, como eu pretendo ser, non debera empregar. Pero, neste caso, e sen que sirva de precedente, advirto ao lector, vou acabar este texto contando unha an\u00e9cdota real que me pasou co profesor Axeitos, e sacando algunha conclusi\u00f3n m\u00e1is dura do que me gustar\u00eda, pois o profesor Axeitos intenta pisarme no pen\u00faltimo cap\u00edtulo do seu libro, Bosquexos biogr\u00e1ficos de Manoel Antonio, <\/i>e se algu\u00e9n intenta pisarte, por simple dignidade persoal, debes responder con firmeza. <\/span><\/p>\n

Aclararei antes que sei que neste tipo de pol\u00e9micas adoita haber tres tipos de reacci\u00f3ns. Nun estremo, aqueles que optan por un dos contendentes por amizade ou inimizade, afectiva ou ideol\u00f3xica. Noutro, aqueles que consideran estas pol\u00e9micas simples loitas de egos para conseguirlles \u00e1s s\u00faas estatuas as mellores vistas da vila. Por suposto, eu non escribo estes textos para ning\u00fan deses extremos, sen\u00f3n para aqueles que, independentemente das afinidades afectivas ou ideol\u00f3xicas, e independentemente de que pensen ou non que hai un conflito de egos, len os libros e queren chegar a unha conclusi\u00f3n por si mesmos coa maior informaci\u00f3n posible. <\/span><\/p>\n

Vaiamos, sen m\u00e1is dilaci\u00f3n, con ese cap\u00edtulo. <\/span><\/p>\n

Nel, tras presentarnos unha entrevista que lle fan \u00e1 nai do poeta ao final da s\u00faa vida, Axeitos analiza, outra vez en di\u00e1logo co meu libro sen citarme, a relaci\u00f3n de Manoel Antonio coa nai. Non podo tratar agora esas cuesti\u00f3ns, pero hai algunhas nas que, desde a discrepancia, reco\u00f1ezo que as consideraci\u00f3ns de Axeitos son dignas de consideraci\u00f3n. Por exemplo cando di que, a pesar de medrar sen pai, na educaci\u00f3n de Manoel Antonio \u201cnon se alterou en absoluto\u201d o modelo hexem\u00f3nico de masculinidade xa que o papel do pai foi asumido polo av\u00f3 paterno e o t\u00edo sochantre. \u00c9 evidente que esa expresi\u00f3n de non se alterou en absoluto <\/i>\u00e9 moi desafortunada, e deb\u00eda matizarse. Axeitos cre que a figura dun pai pode substitu\u00edrse como se substit\u00fae unha l\u00e1mpada por outra. Morre o pai, po\u00f1emos o av\u00f3 a facer de pai, e problema solucionado. Pero insisto. Hai debate. <\/span><\/p>\n

Por\u00e9n, o que quer\u00eda tratar neste texto, non \u00e9 iso, sen\u00f3n os par\u00e1grafos finais dese cap\u00edtulo. Despois de falar da relaci\u00f3n de Manoel Antonio coa nai, Axeitos conta unha an\u00e9cdota. Nun xantar entre amigos Andr\u00e9 Breton comenta a prop\u00f3sito de Antonin Artaud: O seu libro (Voyage au pays des Tarahumaras) \u00e9 admirable pero onde remata a visi\u00f3n do poeta e empeza a das drogas? <\/i>E, de seguido, di (perdoe o lector a longa cita, pero \u00e9 inevitable pois non quero que algu\u00e9n pense que manipulo as s\u00faas palabras): <\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

As drogas que empregaban os tarahumaras, o peiote entre outras, eran plantas alucin\u00f3xenas, cact\u00e1ceas, moi consumidas en cerimonias relixiosas. Outros escritores, nesa relaci\u00f3n entre literatura e malditismo, empregaron opio, alcol, hero\u00edna, c\u00e1nnabis… <\/i><\/span><\/p>\n

Pero hai tam\u00e9n outras drogas, aquelas producidas pola influencia intelectual de determinadas teor\u00edas, que tinguiron de enfermidades as biograf\u00edas dos artistas europeos. Ref\u00edrome concretamente aos denominados complexos psicol\u00f3xicos teorizados por Carl Jung e Sigmund Freud a principios do s\u00e9culo XX. Ao consideraren a biograf\u00eda como x\u00e9nese das patolox\u00edas mentais, esta premisa fundamental dos estudos freudianos patoloxizou as culturas e os artistas europeos e atopou, desde posici\u00f3ns reaccionarias, explicaci\u00f3n doada a toda heterodoxia revolucionaria no campo da creaci\u00f3n. O artista, sentado ou deitado no div\u00e1n, \u00e9 un paciente indefenso ao arbitrio do bi\u00f3grafo que proxecta as s\u00faas propias frustraci\u00f3ns sobre o doente indefenso, impedindo que sexan os pensamentos, o xenio persoal e a cultura adquirida as xeradoras da s\u00faa obra e das s\u00faas ideas. <\/i><\/span><\/p>\n

Un escritor que non int\u00faa no mundo unha dimensi\u00f3n escura, enigm\u00e1tica, moi dificilmente se sentir\u00e1 con azos para emprender unha obra renovadora. No caso de Manoel Antonio ocorre as\u00ed e non debemos empregar drogas ou sentimentos corrosivos para patoloxizalo e po\u00f1elo a disposici\u00f3n do complexo de Edipo, como fixo Camille Mauclair con Charles Baudelaire ao escribir a vida amorosa do escritor franc\u00e9s no ano 1927. Reeditada esta recentemente, volveu adquirir categor\u00eda de droga polas imitaci\u00f3ns e imposturas que segue a espallar. <\/i><\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

Permita o lector que, antes de comentar esa longa cita, a traduza \u00e1 linguaxe com\u00fan, pois Axeitos intenta disfrazar intelectualmente o que non \u00e9 m\u00e1is que unha sarta de insultos \u00e1 mi\u00f1a persoa \u00e9 \u00e1 mi\u00f1a obra, pois v\u00e9n dicindo que eu, un reaccionario, \u00e9 dicir, un facha, escrib\u00edn unha merda de libro cheo de imposturas e falsidades e fantas\u00edas coa \u00fanica fin de difamar unha bo\u00edsima e xenial e revolucionaria persoa invent\u00e1ndolle enfermidades mentais, \u00e9 dicir, tratando de facelo pasar por tolo, e por mala persoa, e, por riba, aproveitando que non pod\u00eda defenderse. Lendo esa cita \u00e9 inevitable deducir que o ego de Axeitos debeu sufrir moito (pero moito) lendo a mi\u00f1a biograf\u00eda. S\u00f3 as\u00ed se entende que non opte por desprezarme coa indiferenza (pasar de min por irrelevante) ou por insultarme \u00e1 cara, sen\u00f3n pola cuadratura do c\u00edrculo de desprezarme coa indiferenza e por insultarme \u00e1 cara ao mesmo tempo. Direino con claridade e firmeza: non se pode caer m\u00e1is baixo. Pois calquera que lea a mi\u00f1a biograf\u00eda e esas palabras de Axeitos saber\u00e1 que son froito, non da indignaci\u00f3n \u00e9tica que sinte pola mi\u00f1a visi\u00f3n de Manoel Antonio, como el quere facernos ver, sen\u00f3n por alg\u00fan sentimento corrosivo que, por respecto aos lectores, non vou mencionar. Limitareime a recomendarlle a Axeitos que vexa a pel\u00edcula Amadeus, <\/i>de Milos Forman. Non porque eu sexa Mozart, desde logo, pero si porque el \u00e9 Salieri.<\/span><\/p>\n

\"51xmjfuMVpL\"<\/a>Comprender\u00e1 o lector, xa que logo, que me custe contestar semellante libelo (s\u00f3 pretende sinalarme como traidor \u00e1 cultura galega, para vetarme, como xa me ten pasado, nalg\u00fans institutos ou nalg\u00fan libro) co sangue fr\u00edo dun fil\u00f3sofo. Intentareino, de todos xeitos. Cun aviso previo. Eu non vou crerme m\u00e1is listo do que son con estratexias de Papa preconciliar. Vou chamarlle \u00e1s cousas polo seu nome. E, sobre todo, vou dicir a quen me dirixo. <\/span><\/p>\n

A\u00ed van, xa que logo, algunhas consideraci\u00f3ns. <\/span><\/p>\n

Primeira, e m\u00e1is importante. Por que unha persoa como Axeitos, con todo o \u00e9xito do mundo na s\u00faa carreira intelectual (acad\u00e9mico, catedr\u00e1tico e respectado investigador), pode cometer a vileza de negarse a citar o nome da persoa e do libro que est\u00e1 a desprezar? Como pode unha persoa dese nivel cultural, que pensa ademais que a cultura nos fai necesariamente bos, ser tan irrespectuoso co lector? Oc\u00f3rrenseme mil hip\u00f3teses que non vou revelar por respecto a min mesmo, \u00e1 educaci\u00f3n que me deron meus pais, \u00e1 familia de Axeitos (\u00e1 que aprecio moi sinceramente) e aos nosos com\u00fans veci\u00f1os de Rianxo. S\u00f3 recordarei unha cousa. Castelao, a pesar das diferenzas est\u00e9ticas e \u00e9ticas que ti\u00f1a cun mozo e ousado Manoel Antonio, e habendo unha distancia de prestixio, ascendencia e influencia moito maior da que hai entre Axeitos e un servidor, debat\u00eda co poeta en p\u00e9 de igualdade e, sobre todo, cham\u00e1balle polo nome. Porque, se ese desprezo se debe a que Axeitos non considera digno o meu libro, direille que poetas e escritores de primeir\u00edsimo nivel en Galicia, e de xeraci\u00f3ns e ideolox\u00edas moi distintas, como Ant\u00f3n Riveiro Coello, Antonio Garc\u00eda Teijeiro, Alba Cid ou Xos\u00e9 Lu\u00eds Franco Grande, gabaron publicamente con entusiasmo o meu libro. E cr\u00edticos tan respectados como Armando Requeixo, Manuel Gago, Montse Dopico e Ram\u00f3n Rozas tiveron a ben comentalo con respecto cr\u00edtico na prensa, ademais de ser recomendado por cinco escritores e profesores universitarios \u00e1 prestixiosa editorial Galaxia que acabou public\u00e1ndoo. E, sobre todo, alg\u00fans poetas novos e lectores fervorosos de Manoel Antonio que me agradeceron en privado unha visi\u00f3n tan ousada e valente e estimulante. E todos eles coinciden nun trazo que ningu\u00e9n lles pode negar. Un profundo amor por Manoel Antonio e pola cultura galega. <\/span><\/p>\n

Segunda. \u00c9 alucinante a ousad\u00eda que o profesor Axeitos amosa nese texto, met\u00e9ndose en temas que \u00e9 evidente que s\u00f3 co\u00f1ece dos apuntamentos que estudou hai m\u00e1is de corenta anos para a oposici\u00f3n e que, polo seu inxente e moi eloxiable labor de especialista nun \u00fanico tema, non tivo tempo nin de repasar. Non hai na mi\u00f1a biograf\u00eda de Manoel Antonio ning\u00fan uso de conceptos freudianos (mesmo digo que renuncio a usar o complexo de Edipo) ou de Jung, ag\u00e1s, por raz\u00f3ns obvias, eses mecanismos de defensa que o propio Axeitos utiliza, suponse que sen sabelo, cando di que eu proxecto as mi\u00f1as frustraci\u00f3ns en Manoel Antonio. Xa que Axeitos suscita este debate como unha discusi\u00f3n pedante de taberna, direillo en termos tabernarios: Mil euros por cada concepto de Jung ou de Freud que atope no meu libro.<\/i>E un mill\u00f3n de euros por cada enfermidade mental que eu lle atrib\u00faa a Manoel Antonio. <\/i><\/span><\/p>\n

Nesa mesma li\u00f1a, pero con m\u00e1is gravidade intelectual a\u00ednda, est\u00e1 a afirmaci\u00f3n de que te\u00f1en que ser os pensamentos, o xenio persoal e a cultura adquirida, e nunca a biograf\u00eda, as que expliquen a obra e as ideas dunha persoa. (Se vos parece inaudito que un intelectual diga iso en pleno s\u00e9culo XXI, volvede ler o texto. Creo que non o terxiverso). \u00c1 marxe de que Axeitos desco\u00f1ece os principios b\u00e1sicos da teor\u00eda da evoluci\u00f3n biol\u00f3xica, da xen\u00e9tica, das neurociencias, da psicolox\u00eda e da psiquiatr\u00eda, da sociolox\u00eda ou da antropolox\u00eda, imprescindibles na actualidade para co\u00f1ecer o ser humano, o que m\u00e1is me estra\u00f1a \u00e9 que renegue das achegas<\/span><\/span> m\u00e1is elementais do materialismo hist\u00f3rico, el, co que coincid\u00edn moitas veces en gabar algunhas das contribuci\u00f3ns de Marx, e invoque o idealismo rom\u00e1ntico m\u00e1is rancio, sen d\u00fabida debido a que hab\u00eda de ser a moda dos departamentos universitarios cando preparou as oposici\u00f3ns. <\/span><\/p>\n

Terceira. Da mesma forma que a Axeitos, a min tampouco me gustan, por pouco cient\u00edficas, as interpretaci\u00f3ns de Freud e de Jung, interpretaci\u00f3ns, por certo, que non se utilizaron s\u00f3 para patoloxizar <\/i>revolucionarios, sen\u00f3n todo tipo de persoas. Non me atrever\u00eda a descualificalas como fai el pois co\u00f1ezo persoas que respecto intelectualmente que as consideran categor\u00edas hermen\u00e9uticas v\u00e1lidas, e como o meu co\u00f1ecemento do tema non \u00e9, desde logo, o dun especialista, o meu c\u00f3digo \u00e9tico es\u00edxeme prudencia nas mi\u00f1as valoraci\u00f3ns. Pero no que non podo estar de acordo con el (mesmo me deixou abraiado cando o lin) \u00e9 que dea a entender que Manoel Antonio \u00e9 un doente indefenso. Home, de calquera morto que falemos, ben ou mal, non podemos agardar que dea a s\u00faa opini\u00f3n, pero supo\u00f1o que non por iso debemos deixar de falar deles. Entre outras cousas, cargari\u00e1monos toda a memoria hist\u00f3rica, mellor dito, toda a historia. E, por outra parte, non creo que Manoel Antonio sexa precisamente un autor que careza de defensores, e defensores vixiantes e apaixonados. O propio Axeitos, que \u00e9 acad\u00e9mico, record\u00e9molo, dedicou a s\u00faa vida a crear un cord\u00f3n sanitario ao redor da s\u00faa figura, e escribiu o libro que agora comentamos, non para aproximarse a el, sen\u00f3n para defendelo dun tipo que proxecta nel as s\u00faas frustraci\u00f3ns. Mesmo se chegou a escribir un manifesto, con moi bo tino naquel momento, titulado Sacade as vosas sucias mans de Manoel Antonio. <\/i>De feito, \u00e9 un dos acontecementos da cultura galega que eu m\u00e1is valoro. A complicidade de todos os que amamos a poes\u00eda e a figura de Manoel Antonio. <\/span><\/p>\n

Cuarta. \u00c9 tam\u00e9n moi sorprendente que Axeitos considere que Manoel Antonio non intu\u00eda no mundo unha dimensi\u00f3n escura e enigm\u00e1tica. Pero \u00e9 unha afirmaci\u00f3n de tal gravidade na interpretaci\u00f3n do noso poeta que, por non estender m\u00e1is este texto, xa de por si excesivamente extenso (porque est\u00e1 pensado para persoas verdadeiramente interesadas no tema, non para rexoubeiros ou fan\u00e1ticos), deixareino para unha quinta aproximaci\u00f3n. <\/span><\/p>\n

Quinta. (AVISO AO LECTOR: VOU CONTAR A AN\u00c9CDOTA PERSOAL). Axeitos e eu fomos amigos. Pero un d\u00eda (antes da publicaci\u00f3n das nosas biograf\u00edas) esa amizade rompeu tomando un vi\u00f1o nun mes\u00f3n. Falando con outras d\u00faas persoas sobre Manoel Antonio, Axeitos dixo literalmente: \u201cManoel Antonio odiaba a nai. Non me estra\u00f1a, el, tan revolucionario, ela, tan conservadora\u201d. Eu atrevinme a opinar con prudencia: \u201cXa sei que ti tes m\u00e1is informaci\u00f3n ca min sobre o tema, pero eu creo que a relaci\u00f3n era m\u00e1is complexa ca iso\u201d. P\u00faxose como un energ\u00fameno, chamoume Facha <\/i>e outras simplezas e deu por rematada a conversa e a reuni\u00f3n, sen poder evitar, por suposto, que eu lle respondera (perdendo un pouco as formas, reco\u00f1\u00e9zoo) como merec\u00eda. Non volvemos falar nunca m\u00e1is. Agora, no libro que acaba de publicar, escribe: \u201cA profunda admiraci\u00f3n, respecto e cari\u00f1o de Manoel Antonio cara a s\u00faa nai foi tan exemplar como xenerosa se temos en conta o modelo cultural do seu tempo\u201d. <\/span><\/p>\n

Aledoume moito ese cambio e, neste caso, non lle vou reprochar que non me cite. No debate intelectual non importa quen \u00e9 o primeiro en ter unha idea boa. O \u00fanico importante \u00e9 que sementemos o mundo con ideas boas, e que sirvan para que o sentido com\u00fan e os co\u00f1ecementos estean ao servizo da verdade. Telo conseguido \u00e9 para min un orgullo \u00edntimo, reco\u00f1\u00e9zoo, e con iso conf\u00f3rmome, e animo a Axeitos a que, cando lle pase o enfado e o resentimento, volva ler o meu libro. Aseg\u00farolle que acabar\u00e1 asumindo m\u00e1is teses mi\u00f1as, como xa asumiu neste \u00faltimo libro a da relaci\u00f3n coa nai e a da relaci\u00f3n co anarquismo. Non porque eu sexa m\u00e1is listo ou incisivo, nin mellor bi\u00f3grafo, sen\u00f3n porque escrib\u00edn a biograf\u00eda para co\u00f1ecer como era realmente Manoel Antonio, non para mitificalo nin para deprecialo convert\u00e9ndoo no meu alter ego. <\/i><\/span><\/p>\n

En fin. \u00c9 evidente que Axeitos me chama reaccionario para que os revolucionarios admiradores de Manoel Antonio aos que el cre dirixirse, e que debe tomar por parvos e s\u00fabditos da s\u00faa Autoridade, se po\u00f1an en contra mi\u00f1a. Porque ese \u00e9 o problema de fondo. Axeitos considera Manoel Antonio un revolucionario anxelical s\u00f3 preocupado polos mari\u00f1eiros, os emigrantes e os perdedores da historia porque tam\u00e9n se considera a si mesmo un revolucionario anxelical s\u00f3 preocupado polos mari\u00f1eiros, os emigrantes e os perdedores da historia. Non lle vou negar o dereito a crelo. O que si lle nego \u00e9 o dereito a dicir, por riba, que son eu o que me drogo. <\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

X. Ricardo Losada.\u00a0Vou abordar agora a m\u00e1is dif\u00edcil e desagradable das entregas desta serie de reflexi\u00f3ns sobre o libro de Xos\u00e9 Lu\u00eds Axeitos Aproximaci\u00f3ns a Manoel Antonio (Ax\u00f3uxere editora). Prometinme suscitar un debate racional e f\u00e9rtil, renunciando a recorrer a cuesti\u00f3ns persoais que un profesor serio de filosof\u00eda, como eu pretendo ser, non debera empregar. … Seguir lendo Aproximaci\u00f3ns a Manoel Antonio (IV)<\/span> →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[7,26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13103"}],"collection":[{"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13103"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13103\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13105,"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13103\/revisions\/13105"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13103"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13103"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13103"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}