{"id":13422,"date":"2021-04-27T06:00:54","date_gmt":"2021-04-27T06:00:54","guid":{"rendered":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/?p=13422"},"modified":"2021-04-26T08:06:12","modified_gmt":"2021-04-26T08:06:12","slug":"un-can","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/?p=13422","title":{"rendered":"Un can contoume unha historia"},"content":{"rendered":"

\"Copia<\/a>Fernando Salgado.\u00a0<\/strong><\/em>Ten a s\u00faa casa onde o mar do Freixo, no concello de Serra de Outes, pero foi preciso que se adentrase nel para ga\u00f1ar a vida porque non hab\u00eda m\u00e1is que miseria na ribeira. Daquela, os cami\u00f3ns fac\u00edan longas colas en Noia, Portos\u00edn ou Muros, agardando pola carga de berberechos e ameixas, que os mariscadores coll\u00edan montes e os intermediarios pagaban a prezos moi baixos, ata que ench\u00edan os remolques e marchaban cara \u00e1s factor\u00edas conserveiras sen importarlles a produci\u00f3n que quedase sen comprar.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

O mar chegaba onde a s\u00faa porta porque a\u00ednda non se fixera o recheo onde se asenta hoxe o club n\u00e1utico, e s\u00f3 se pod\u00eda ir m\u00e1is adiante cando a marea estaba baixa, pero Juan Miranda Arufe sab\u00eda que o futuro no estaba tan preto, e probou sorte como ebanista na s\u00faa parroquia natal de San Cristobo de Roo, onde os operarios ti\u00f1an que pagar 1.000 pesetas ao ano en concepto de aprendizaxe.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Hab\u00eda traballo abondo e fac\u00edanse mobles por encargo, pero o labor que encargaban aos aprendices non \u00eda m\u00e1is al\u00f3 de <\/span><\/span><\/span>ver<\/span><\/span><\/span>nizar e lixar. “Tes que agardar”, respo<\/span><\/span><\/span>ndeulle<\/span><\/span><\/span> o encargado cando lle dixo que quer\u00eda aprender o oficio para valerse cando marchase d<\/span><\/span><\/span>e <\/span><\/span><\/span>al\u00ed. \"20130722_211618\"<\/a>E non tivo paciencia, porque ademais de facer sempre o mesmo, non ti\u00f1a un can no peto, era un moci\u00f1o, e estaba na idade de ir aos bailes e ao cine. As\u00ed \u00e9 que en 1958, con vinte anos cumpridos, marchou a Ferrol.\u00a0<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Al\u00ed estivo empregado nun estaleiro da Gra\u00f1a, ata que 1961 decidiu probar sorte no mar porque tampo<\/span><\/span><\/span>u<\/span><\/span><\/span>co al\u00ed viu que houbese futuro. De Ferrol tirou ata Xix\u00f3n, para subir no seu porto ao primeiro barco no que lle deron traballo. Era o ‘Monte Galera’, un vello carboeiro cunha cheminea “alta como un demo” da que sa\u00edan nubes de fume que cubr\u00edan o ceo, deixando o seu rastro por onde navegaba. Rillar o \u00f3xido, pintar e facer tarefas de mantemento foi a s\u00faa misi\u00f3n, mal pagada, nunha etapa que durou un ano.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Nalgunha ocasi\u00f3n viaxou ata Rotterdam para cargar carb\u00f3n de coque, que se utilizaba en grandes cantidades nos Altos Fornos na elaboraci\u00f3n de ferro, e a s\u00faa rota habitual era Xix\u00f3n-Barcelona. \"Copia<\/a>Na capital catalana escoit\u00e1base falar o galego dos mari\u00f1eiros que fac\u00edan escala no porto mentres cargaban os barcos onde estaban enrolados e dos milleiros de emigrantes que aproveitaron a puxante industria catal<\/span><\/span><\/span>\u00e1<\/span><\/span><\/span> para sa\u00edren adiante.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Ben puido o destino facer que os pasos de Juan Miranda se cruzasen cos de Jos\u00e9 Outeiral, un veci\u00f1o de Cabo de Cruz (Boiro), onde o co\u00f1ecen tam\u00e9n polo seu alcume, ‘O Toneiro’, pola Ronda Litoral e o Paseo Col\u00f3n, que corren paralelos ao porto, ou nas Ramblas, O Paralelo ou algunha das r\u00faas do Barrio Chin\u00e9s ou do Barrio G\u00f3tico.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Ben preto da inmensa explanada portuaria, est\u00e1 a V\u00eda Laietana. Era o destino de non poucos mari\u00f1eiros nunhas casas que nos seus balc\u00f3ns anunciaban en letreiros ben grandes \u2018Gomas, pl\u00e1sticos y lavajes\u2019.\u00a0 Tam\u00e9n se deixaban ver soldados da Sexta Flota dos Estados Unidos, arrasando por onde pasaban como unha manada de bisontes. \"DSC_0309\"<\/a>Uns sub\u00edan en busca de amor urxente, mentres outros baixaban cargados de angustia e medo.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Eran as nais, os pais es as mulleres daqueles os que a polic\u00eda metera nos Land Rover de cor gris a porra<\/span><\/span><\/span>das<\/span><\/span><\/span> e culatazos para levar detidos \u00e1 comisar\u00eda, onde lles agardaban m\u00e1is golpes. \u201cCoge tu carn\u00e9, tu cartera y ve, Laietana abajo\u201d, cantaba Joan Bautista Humet.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Quen poder\u00eda dicir que non se viron buscando un bar ou unha pensi\u00f3n por r\u00faas estreitas e mal iluminadas, ou que non apreciasen o esforzado traballo dos mari\u00f1eiros para levantaren a sobria e monumental catedral de Santa Mar\u00eda del Mar carelando a pedra dende Montju\u00efc.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\u2018O Toneiro\u2019 estaba embarcado nun buque da Compa\u00f1\u00eda Arrendataria del Monopolio de Petr\u00f3leos Sociedad An\u00f3nima (Campsa) que fixo varias escalas en Barcelona para ser sometido a obras de reparaci\u00f3n. El tam\u00e9n surcou os mares para ga\u00f1arse a vida transportando combustibles.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\"O<\/a>Intentouno antes na R\u00eda de Arousa como mari\u00f1eiro, e tampouco viu que houbese futuro, pero antes de abandonar a pesca no barco dos seus t\u00edos Manuel e Lucho, foi el quen alertou aos seus compa\u00f1eiros de traballo de que escoitara un ruido na noite do d\u00eda 4 de agosto do ano 1958.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Non lle fixeron caso de primeiras, pero insistiu, e decat\u00e1ronse de que algu\u00e9n ped\u00eda axuda. Tiraron os aparellos e arriaron en banda no rac\u00fa, remando con canta forza ti\u00f1an. Sacaron da auga a once n\u00e1ufragos e viron pasar un home morto co flotador arredor do seu corpo. Non hab\u00eda sitio para m\u00e1is vivos nunha embarcaci\u00f3n de 5,5 metros de eslora que amarrou na Paria da Ribeira Grande de Cabo de Cruz. Na Panader\u00eda Saborido d\u00e9ronlle de comer, beber e roupa seca.\u00a0<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Eran tripulantes do \u2018Cabo Razo\u2019, un barco da Compa\u00f1\u00eda Ibarra que zarpara do Porto de Vilagarc\u00eda \u00e1s 22.30 horas, onde fixera escala para cargar tabl\u00f3ns, procedente de Bilbao e con destino a M\u00e1laga.<\/span><\/span><\/span>
\n\"o<\/a>Ti\u00f1a dezaoito anos, e aquela noite foi moi longa para Jos\u00e9 Outeiral, \u2018O Toneiro\u2019, que despois cruzou a r\u00eda co pai ata a Comandancia de Marina de Vilagarc\u00eda. Xa era d\u00eda aberto cando deron a noticia que puxo en marcha o operativo de rescate.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

A etapa de Juan Miranda no \u2018Monte Galera\u2019 rematou aos catro meses no Porto de Sevilla, onde aproveitou unha folga dos estibadores para buscar outro barco no que enrolarse. Ti\u00f1a o pasaporte en regra, pediu a liquidaci\u00f3n e soubo por un compa\u00f1eiro que non \u00eda tardar en chegar desde Bos Aires o \u2019Monte V\u2019, un petroleiro noruegu\u00e9s de 16.000 toneladas.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

O sol ca\u00eda \u00e1 esgalla no mes de xullo nunha espera que se fixo longa ata que os carabineiros lles anunciaron o d\u00eda no que se agardaba a entrada do buque \u00e1 refiner\u00eda andaluza. As s\u00faas ilusi\u00f3ns decaeron de golpe cando viu que, como el, ducias de homes se amor<\/span><\/span><\/span>e<\/span><\/span><\/span>aban no dique onde \u00eda atracar coa mesma intenci\u00f3n. \u201cOnde vou eu sen saber ingl\u00e9s nin noruegu\u00e9s e nada m\u00e1is que un pouqui\u00f1o de espa\u00f1ol?\u201d, dixen para os meus adentros.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\"2021010215252911514\"<\/a>Subiu \u00e1 cuberta e o capit\u00e1n \u2013\u201cmoi educado\u201d- d\u00edxolles, por medio dun int\u00e9rprete, que se puxesen nunha ringleira para indicarlles que ti\u00f1an que ir ao Consulado de Noruega, onde se repetiu a escena. Un home sinalou co dedo. \u201cTi, ti e ti\u201d. Dous para cuberta e un para m\u00e1quinas. Juan Miranda era un deles.<\/span><\/span><\/span>
\nG\u00e9nova foi o primeiro destino, onde se aprovisionaron, para cargaren petr\u00f3leo Odessa. Cando rematou o primeiro mes decatouse de que non o contrataran como segundo mari\u00f1eiro, como lle dixeran, sen\u00f3n como aprendiz. Cando viu a s\u00faa primeira n\u00f3mina, non lle importou que a categor\u00eda fose m\u00e1is baixa, porque cobrou arredor de 4.000 pesetas, cando vi\u00f1a de ingresar 1.300 como carpinteiro do \u2018Monte Galera\u2019. \u201cAquelo era unha mina de cartos\u201d.\u00a0<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Tampico, no estado de Tamaulipas; Veracruz, o porto comercial con m\u00e1is movemento de mercador\u00edas de M\u00e9xico, foron algunhas das cidades que co\u00f1eceu Juan Miranda, que tam\u00e9n navegou polas costas de Florida, e nas r\u00faas de Recife, onde os seus pasos ben puideron seguir o cami\u00f1o que andara ben pouco tempo antes, xunto cando el probou sorte no mar, outro veci\u00f1o seu, Jos\u00e9 Fern\u00e1ndez V\u00e1zquez, da Pobra do Carami\u00f1al. Un loitador antifranquista, que fora co\u00f1ecido na s\u00faa vila natal e en Vilagarc\u00eda, onde casou, co nome de No\u00e9, acabou pasando \u00e1 historia como o Capit\u00e1n Sotomayor.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Jos\u00e9 Fern\u00e1ndez foi un dos mandos do Directorio Revolucionario Ib\u00e9rico de Liberaci\u00f3n, que protagonizou unha das acci\u00f3ns m\u00e1is audaces que se recorda para denunciar as ditaduras de Franco, en Espa\u00f1a, e Salazar, en Portugal.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Consistiu no secuestro dun barco en Venezuela no que viaxaban un milleiro de persoas (650 pasaxeiros e 350 tripulantes). A primeira idea foi cruzar o Oc\u00e9ano Atl\u00e1ntico e levalo ata Guinea, pero os mandos da operaci\u00f3n decidiron bordear a costa e po\u00f1er rumbo ao sur despois de burlar o cerco, por mar e aire, do Ex\u00e9rcito dos Estados Unidos.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

O Paris-Match e o Washington Post dedic\u00e1ronlles a s\u00faas portadas. Un barco de 21.000 toneladas e 186 metros de eslora, valorado en dezaseis mill\u00f3ns de d\u00f3lares e rexistrado co nome de \u2018Santa Mar\u00eda\u2019 converteuse no \u2018Santa Libertad\u2019 despois dun recorrido de 2.140 millas en catro d\u00edas, entre o 22 e o 26 de Xaneiro de 1961.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Foron quen de chamar a atenci\u00f3n do mundo, e cando acadaron o seu obxectivo, pediron asilo pol\u00edtico en Brasil. Milleiros de veci\u00f1os de Recife se achegaron ata o porto da capital do estado de Pernambuco para recibilos como heroes. Tam\u00e9n ducias de xornalistas. Un deles era un xove chamado Dominique Lapierre que co paso dos anos acabar\u00eda vendendo mill\u00f3ns de libros.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\"2021010215253338958\"<\/a>Daquel tempo quedoulle a Juan Miranda unha d\u00fabida que non foi quen de despexar. Vi\u00f1eran de Norfolk (EE UU) ata Vigo, desde onde ti\u00f1a pensado achegarse ao Freixo, pero os axentes de Aduanas non permitiron baixar a ning\u00fan mari\u00f1eiro nin baleirar a carga.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Despois de catro d\u00edas amarrado, o barco tivo que facer o percorrido de volta a Norfolk, un porto ao que chegar\u00eda no \u2018Monte Palomares\u2019 Jos\u00e9 Outeiral, O Toneiro de Cabo de Cruz (Boiro), se non fose rexeitada a s\u00faa petici\u00f3n de traballo neste barco.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

O Toneiro que andaba por Barcelona atopou al\u00ed cun veci\u00f1o, Jos\u00e9 Oliveira, que lle propuxo deixar o buque de Campsa para enrolarse no seu, que transportaba trigo desde Estados Unidos, onde se ga\u00f1aban m\u00e1is cartos.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\u201cLevoume \u00e1 ponte de mando e o encargado das contrataci\u00f3ns dixo que non. Era uno dos do \u2018Cabo Razo\u2019 que salvaramos. Seguro que non me co\u00f1eceu. Eu tampouco dixen nada\u201d, conta O Toneiro no documental \u2018Desde dentro do coraz\u00f3n\u2019, elaborado por Ant\u00f3n Caeiro, Margarita Teijeiro (O Faiado da Memoria) e Jos\u00e9 Luis Garc\u00eda, de Nova Comunicaci\u00f3n.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\u201cE f\u00edxome un favor moi grande, porque de al\u00ed a pouco tempo foise a pique o barco\u2019, di O Tonero. O naufraxio aconteceu o d\u00eda 5 de xaneiro de 1966, cando se atopaba a 850 millas das Illas Bermudas. Morreron a metade dos tripulantes. Unha das v\u00edtimas foi Jos\u00e9 Oliveira.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Non houbo descanso para os tres espa\u00f1ois que embarcaran en Sevilla ata pasados tres anos e medio. \u201cXa nos ti\u00f1an por tolos\u201d, reco\u00f1ece refer\u00edndose \u00e1 reacci\u00f3n dos compa\u00f1eiros doutras nacionalidades, enrolados en barcos da mesma empresa, cando se enteraron de que non tiveran nin un d\u00eda de descanso.\u00a0 O carti\u00f1o era moi bonito e ningu\u00e9n quer\u00eda desaproveitar a oportunidade porque todos ti\u00f1an que arranxar as s\u00faas vidas. Xa mercara a casa no Freixo onde ti\u00f1a pensado instalar unha panader\u00eda cando volvese \u00e1 casa, no ano 1965.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Pero os plans de Juan Miranda cambiaron no mes de novembro, o d\u00eda que co\u00f1eceu a unha moza do lugar das Cernadas, dous anos m\u00e1is nova que el, chamada Purificaci\u00f3n Brea Picallo, na festa do Socorro.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Falaron cinco meses, bailaron no sal\u00f3n de Serra de Outes coa m\u00fasica da prestixiosa Orquestra Par\u00eds de Noia, e se comprometeron diante do altar o 12 de marzo de 1966. Os sacrificios e o aforro permit\u00edronlle organizar a voda m\u00e1is sonada da contorna, \u00e1 que acudiron 130 convidados.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Colleu a maleta e converteuse de novo nun emigrante que chegou a Rotterdam nun autob\u00fas fretado por outros que, como el, probaron sorte no porto con m\u00e1is actividade de Europa. Hab\u00eda unha ringleira de oficinas de compa\u00f1\u00edas suecas, danesas, norueguesas e holandesas onde os estaban a agardar.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Juan Miranda trocou a bandeira de Noruega pola de Suecia, e soubo, cando navegaba polo Golfo P\u00e9rsico, que fora pai dun rapaz, ao que bautizaron co nome de Juan Jos\u00e9, e botou dous anos traballando arreo sen acougo para se converter en fixo de plantel.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Cando naceu Alejandro, en 1969, estaba na casa do Freixo, da que se ocupaba Pura, que todos os d\u00edas \u00eda e vi\u00f1a para atender os seus pais en Cernadas, onde tam\u00e9n se ocupaba das leiras, tres vacas, os xatos, os porcos e as gali\u00f1as.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

De mar en mar, os buques cargados de petr\u00f3leo sucaban as augas con tripulantes de Agui\u00f1o, Queiruga, Ribeira, A Pobra, Noia ou Muros. \u201cCando o d\u00eda estaba bo, daba gusto ver o tr\u00e1fico de barcos cruz\u00e1ndose no Mediterr\u00e1neo ou fronte a Fisterra\u201d, lembra.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Xa nacera Luis, o seu terceiro fillo, cando pasou a un superpetroleiro da mesma compa\u00f1\u00eda, de 350.000 toneladas e m\u00e1is de cen metros de lonxitude. \u201cParec\u00eda que dobraba sen rachar\u201d un d\u00eda que o temporal os colleu no Golfo de M\u00e9xico.\u00a0<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Naqueles momentos, nos que despois de facer todo o posible s\u00f3 cab\u00eda esperar, acordouse de todo. \u201cPasei os meus medos\u201d, reco\u00f1ece.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Naquel escenario deix\u00e1rase ver a estampa do \u2018Nuevo Endem\u2019, que partiu do porto do Grove o d\u00eda 15 de agosto 1937 con 17 tripulantes, cami\u00f1o de Francia, onde foi requisado polos nazis, que asentaron nel unhas metralladoras, e despois cruzou o pa\u00eds pola Canle do Mediod\u00eda ata o Mediterr\u00e1neo buscando unha pesca da que lle falara un ribeirense ao seu capit\u00e1n, e non a atoparon.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Dous noieses propuxeron ao seu capit\u00e1n, Juan Agui\u00f1o, ir a Am\u00e9rica, e en Par\u00eds organizaron a aventura nun pequeno barco de trece metros de eslora que fora constru\u00eddo para traballar preto da costa.\u00a0 Logo de facer escalas en Casablanca e Dakar, e pasar por Trinidad y Tobago, Venezuela e a Guaiana Francesa, probaron sorte en Colombia, Guatemala, M\u00e9xico, Nicaragua e Cuba. Tampo<\/span><\/span><\/span>u<\/span><\/span><\/span>co al\u00ed hab\u00eda vida na pesca.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Cando emprendeu a s\u00faa derradeira sing<\/span><\/span><\/span>r<\/span><\/span><\/span>adura, en 1964, cruzouse con \u2019Gramma\u2019, no que viaxaran Fidel Castro e os seus homes desde M\u00e9xico a Cuba para p<\/span><\/span><\/span>o<\/span><\/span><\/span>ren en marcha a revoluci\u00f3n. E, como acontece cos barcos que se converten nunha lenda, din que hoxe o \u2018Nuevo Endem\u2019 segue a f<\/span><\/span><\/span>l<\/span><\/span><\/span>ote e est\u00e1 amarrado nalg\u00fan peirao de Miami.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

E dun d\u00eda para outro, a compa\u00f1\u00eda na que traballaba Juan Miranda comezou a desfacerse do seu capital. Primeiro despediu aos m\u00e1is novos e despois foi o turno dos que ti\u00f1an m\u00e1is antig\u00fcidade.<\/span><\/span><\/span>
\nCami\u00f1o da d\u00e9cada dos noventa do s\u00e9culo XX, o mar encheuse de barcos con novas bandeiras de pa\u00edses desco\u00f1ecidos, alg\u00fans deles sen mar.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Os seus donos eran a nova xeraci\u00f3n de piratas, que inscribiron as compa\u00f1\u00edas en para\u00edsos fiscais onde os homes son considerados recursos humanos e os direitos laborais non existen.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\u201cEu chorei por aquela compa\u00f1\u00eda e case o fago agora polo ben que se portaron comigo\u201d, pero a humani<\/span><\/span><\/span>d<\/span><\/span><\/span>ade retroced\u00eda e a rendibilidade marcaba o paso nun mercado sen escr\u00fapulos. \u201cPolo prezo dun galego ti\u00f1an catro ou cinco filipinos\u201d.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\"descarga\"<\/a>As\u00ed que tocoulle embarcarse nun barco de Muros que se dedicaba \u00e1 pesca do cerco, no que traballaban arreo e nunca era abondo para o seu armador. As condici\u00f3ns de seguridade eran m\u00ednimas e foi como retroceder varias d\u00e9cadas.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

O que non lle acontecera nunca en vinte anos por alta mar ben puido sucederlle un d\u00eda de vento e mar brav\u00edo no que sa\u00edron dezasete pesqueiros de Muros cara a Fisterra. Catorce deles vol<\/span><\/span><\/span>ver<\/span><\/span><\/span>on ao porto cando estaban \u00e1 altura de Monte Louro, pero eles tiveron que seguir, e amarrando un cabo ca<\/span><\/span><\/span>e<\/span><\/span><\/span>u ao mar. \u201cAgora si que me vou, dic\u00eda para min mentres nadaba\u201d. A ningu\u00e9n se lle ocorreu botarlle un f<\/span><\/span><\/span>l<\/span><\/span><\/span>otador e tivo que agarrarse ao bicheiro que lle achegaron para subir \u00e1 cuberta.\u00a0<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Aquel d\u00eda morrera un pai e o seu fillo \u201cpor ir buscar unhas pu\u00f1eteiras nasas ao mar\u201d. Eran de Agui\u00f1o, o lugar de Ribeira onde se atopaban pasando a noite da fin de ano de 1920 boa parte dos colonos que viv\u00edan en S\u00e1lvora.\u00a0<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Quedaran algunhas mulleres e nenos. Tres delas sa\u00edron correndo cara a Area dos Bois no medio do temporal para subiren a unha dorna na que bogaron tres horas e chegaren, \u00e1s oito da ma\u00f1\u00e1, ao lugar onde se afundira o \u2018Santa Isabel\u2019.\u00a0<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Pasado o tempo fix\u00e9ronlle unha homenaxe en Vigo e promet\u00e9ronlle unha paga vitalicia que non recibiron e Mar\u00eda Fern\u00e1ndez, que daquela ti\u00f1a 14 anos; Cipriana Oujo, de 24 e Josefa Parada, de 32, foron esquecidas. A\u00ednda hoxe, o Concello de Ribeira non tivo un momento para lembrar as tres hero\u00ednas nin atopou una r\u00faa ou unha praza para p\u00f3rlle-los os nomes de tres mulleres que se xogaron a vida por salvar as duns desco\u00f1ecidos.\u00a0<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

E despois de trece anos preto da casa pero amargados pola dureza do traballo, a Juan Miranda Arufe chegoulle a hora da xubilaci\u00f3n. Agora ocupa o tempo plantando \u00e1rbores fr<\/span><\/span><\/span>oiteiras<\/span><\/span><\/span> e coidando as gali\u00f1as en Cernadas.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Pura conta que o seu home, ao que lle chama patr\u00f3n, lle ten cari\u00f1o ao lugar onde naceu ela. Os dous cami\u00f1an a diario polo paseo do Freixo sabendo que criaron ben aos seus fillos.<\/span><\/span><\/span>
\nEla m\u00edrao con admiraci\u00f3n mentres el recorda a s\u00faa vida de mari\u00f1eiro. \u201cE felices que somos\u201d, di Pura. Despois, pousa a s\u00faa cabeza no ombreiro de Juan.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

O can quedou na casa. Tr\u00f3uxollo o seu fillo Alejandro, que o atopou en Boiro. O d\u00eda 9 de marzo foi ladrando cara a un home que fotografaba unha lancha cuberta de algas. Detr\u00e1s veu Pura para dicirlle ao estra\u00f1o que o cadelo se chama \u2018Perdido\u2019 e buscaba con quen xogar un pouco. Botaron a falar. Juan sa<\/span><\/span><\/span>\u00ed<\/span><\/span><\/span>u \u00e1 porta cunha vasoira na man.\u00a0<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

E as\u00ed empezou esta historia.<\/span><\/span><\/span>
\nLu\u00eds Rei, sempre na memoria.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Fernando Salgado.\u00a0Ten a s\u00faa casa onde o mar do Freixo, no concello de Serra de Outes, pero foi preciso que se adentrase nel para ga\u00f1ar a vida porque non hab\u00eda m\u00e1is que miseria na ribeira. Daquela, os cami\u00f3ns fac\u00edan longas colas en Noia, Portos\u00edn ou Muros, agardando pola carga de berberechos e ameixas<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[7,113],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13422"}],"collection":[{"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13422"}],"version-history":[{"count":4,"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13422\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13443,"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13422\/revisions\/13443"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13422"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13422"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13422"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}