{"id":14412,"date":"2022-03-18T06:00:25","date_gmt":"2022-03-18T06:00:25","guid":{"rendered":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/?p=14412"},"modified":"2022-03-11T12:31:26","modified_gmt":"2022-03-11T12:31:26","slug":"galicia-e-os-galegos-na-poesia-castela-clxv-teresa-de-xesus-vilancico-con-gallejo","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/?p=14412","title":{"rendered":"Galicia e os galegos na poes\u00eda castel\u00e1 CLXV. Teresa de Xes\u00fas. Vilancico con \u201cGallejo\u201d."},"content":{"rendered":"

\"la-segunda-salida-de-santa-teresa-de-jesus\"<\/a>Rom\u00e1n Ar\u00e9n. <\/b><\/i>Na orixe, o vilancico, que v\u00e9n de vil\u00e1n, \u00e9 unha canci\u00f3n popular, de entre tres e cinco versos, con tem\u00e1tica profana que logo os poetas cultos glosan por medio dunha estrutura que parte do mote popular, ao que se engaden as mudanzas, un verso de enlace e un verso de volta ou retrouso que rima co vilancico popular. E do profano o vilancico paso ao \u201cdivino\u201d, a iso que identificamos con nadali\u00f1as, reises ou panxoli\u00f1as e tam\u00e9n co vilancico propio do Nadal nas igrexas. E nos conventos. Os vilancicos de \u201cgalegos\u201d foron moi populares en Portugal, Castela (Toledo, Valladolid, Burgos, Salamanca, Madrid), a coroa de Arag\u00f3n (Zaragoza, Lleida), Andaluc\u00eda (Sevilla, Xerez),, Portugal (Lisboa, Co\u00edmbra, Vilavi\u00e7osa) e mesmo pasaron a Am\u00e9rica. Por que? Porque, cr\u00eda Pensado, a\u00ednda hab\u00eda unha clase de pobres m\u00e1is baixa c\u00f3s pastores, os galegos emigrados, e entre eles, na miseria, nacer\u00eda Deus. A esta moda non foi allea Teresa de Cepeda e Ahumada (1515-1582), a fundadora do Carmelo descalzo como Teresa de Xes\u00fas. Ben co\u00f1ecida como escritora en prosa (autobiograf\u00eda, m\u00edstica), foi tam\u00e9n estimable poeta, a\u00ednda moi presente nas antolox\u00edas da poes\u00eda renacentista. Manexando unha edici\u00f3n das s\u00faas Obras, <\/i>a compilada por Vicente de la Fuente, no tomo Terceiro de 1881, atopo a seguinte poes\u00eda: \u201cLetrilla al nacimiento, que hizo nuestra santa Madre Teresa de Jes\u00fas\u201d:<\/p>\n

Mi gallejo, mira qui\u00e9n llama.\/-\u00c1ngeles son, que ya viene el alba.\/Heme dado un gran zumbido\/que parec\u00eda cantillana,\/mira Bras, que ya es de d\u00eda,\/vamos a ver a la zagala.\/Mi gallejo, mira quien llama\/-\u00c1ngeles son, que ya viene el alba.\/Es pariente del alcalde\/\u00bfU qui\u00e9n es esta doncella?\/-Ella es hija de Dios Padre,\/relumbra como una estrella.<\/p>\n

Chama a atenci\u00f3n a voz \u201cgallejo\u201d, que quizais amose a presenza da gheada, que Teresa co\u00f1ecer\u00eda polos galegos que \u00edan \u00e1 sega ou a servir. A presenza de galegos emigrantes non \u00e9 rara, como o testemu\u00f1a, por exemplo, o vilancico de Tomas de Micieres, cantando en Salamanca en 1690, que vi\u00f1an con moita miseria:<\/p>\n

pues vene da s\u00faa terra,\/sin zapatos, sin zapatos.<\/p>\n

Malia que con Juan Bosc\u00e1n e Garcilaso de la Vega triunfa, dende 1526 o estilo italianizante en Espa\u00f1a, non por iso desaparece o pracer dos lectores pola poes\u00eda da tradici\u00f3n castel\u00e1 no s\u00e9culo XVI, ben patente no \u00e9xito de romances, endechas, letri\u00f1as, vilancicos glosados, moda que continuar\u00e1 na poes\u00eda xa barroca (G\u00f3ngora, Lope). Ao \u00e9xito do vilancico contribuir\u00e1n os libros de m\u00fasica do s\u00e9culo XVI, onde se sit\u00faan como unha forma polif\u00f3nica m\u00e1is. A moda xa exist\u00eda no s\u00e9culo XV (Cancioneiro musical de Palacio) <\/i>e tan \u00e9 as\u00ed que o vilancico de Juan del Enzina \u201cPor mayor era por mayo\u201d \u00e9 chamado o \u201cgallego de Mudarra\u201d. Polo demais, os maios galegos son considerados por Eladio Rodr\u00edguez Gonz\u00e1lez, no seu Diccionario enciclop\u00e9dico,<\/i> como unha das formas de vilancico galego, a acar\u00f3n das panxoli\u00f1as, os aninovos e os reises, que os nenos cantaban polas portas para loraren os migallos.<\/p>\n

Xa postos, remato anotando a negativa opini\u00f3n do editor de Teresa de Xes\u00fas sobre esa \u201cletrilla\u201d: \u00abEsta poes\u00eda es tan sosa y disparatada, que no puedo creer sea de Santa Teresa, por m\u00e1s que se pusiera en el manuscrito de Cuerva, de donde est\u00e1 copiada\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rom\u00e1n Ar\u00e9n. Na orixe, o vilancico, que v\u00e9n de vil\u00e1n, \u00e9 unha canci\u00f3n popular, de entre tres e cinco versos, con tem\u00e1tica profana que logo os poetas cultos glosan por medio dunha estrutura que parte do mote popular, ao que se engaden as mudanzas, un verso de enlace e un verso de volta ou retrouso … Seguir lendo Galicia e os galegos na poes\u00eda castel\u00e1 CLXV. Teresa de Xes\u00fas. Vilancico con \u201cGallejo\u201d.<\/span> →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[7,9,10,28],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14412"}],"collection":[{"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14412"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14412\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14414,"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14412\/revisions\/14414"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14412"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=14412"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=14412"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}