{"id":11897,"date":"2020-02-29T06:00:25","date_gmt":"2020-02-29T06:00:25","guid":{"rendered":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/?p=11897"},"modified":"2020-02-24T10:03:09","modified_gmt":"2020-02-24T10:03:09","slug":"o-que-arde","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/?p=11897","title":{"rendered":"O que arde"},"content":{"rendered":"

\"Lo_que_arde-658148396-large\"<\/a>Ignacio Castro Rey.\u00a0<\/strong>O que arde<\/i> (Oliver Laxe, 2019) \u00e9 unha pel\u00edcula que hai que ver<\/i>. A\u00ednda que s\u00f3 sexa porque ten “pouco que ver” coas facilidades que corren por estes pagos, tanto de factura nacional como estranxeira. Poder\u00edase dicir case, como ocorre en Paterson<\/i> e algunhas outras obras, sexan de\u00a0 Guer\u00edn, Lois Pati\u00f1o ou Mercedes \u00c1lvarez, pero moi distinta a todas elas, que a de Laxe \u00e9 unha pel\u00edcula sobre nada<\/i>, acerca da n\u00e9boa lenta que \u00e9 a vida humana. Isto obriga a unha atenci\u00f3n constante para non perder ning\u00fan detalle, aspectos \u00e1s veces insignificantes nos que se xoga o conxunto da historia. Se \u00e9 que se pode falar de historia<\/i> neste caso, dado que o narrado roza de continuo o\u00a0 inane, o ser lento da especie humana e da terra.<\/p>\n

Con todo, non ser\u00eda xusto volver falar dos portentosos primeiros cinco minutos, efectivamente unha inesquecible expresi\u00f3n da estra\u00f1eza que \u00e9 vivir na terra, entre a s\u00faa misteriosa vida vexetal e a maquinaria (o lume, as pas mec\u00e1nicas, o estrondo das motoserras) que os homes puxeron en marcha para esnaquizala. O que v\u00e9n despois deses primeiros minutos, a\u00ednda que noutro rexistro menos impactante, segue \u00e1 altura da natureza extraterrestre da vida terreal que se int\u00fae ao comezo. Moi lonxe do noso habitual\u00a0 determinismo\u00a0 newtoniano, a fotograf\u00eda de Mauro\u00a0 Herce axuda a mostrar a natureza, a\u00ednda potente na rexi\u00f3n afastada dos Ancares, como aquilo que ama esconderse<\/i>. Case \u00e1 maneira da inexistencia como tal<\/i>, unha “desaparici\u00f3n en marcha” que un raro monxe empregaba para falar de Deus. O Deus sive natura<\/i> de Spinoza, quizais.<\/p>\n

Fix\u00e9monos: “Non se debe ceder \u00e1 tentaci\u00f3n do aniquilamento, da\u00a0 entrop\u00eda definitiva; \u00e9 preciso que a desaparici\u00f3n contin\u00fae viva: este \u00e9 a secreto da arte e da seduci\u00f3n”. Nunha recente charla madrile\u00f1a ao redor de\u00a0 Baudrillard fal\u00e1base do seu desprezo pola est\u00e9tica, o seu desprezo da anulaci\u00f3n est\u00e9tica do mundo, do complot est\u00e9tico contra o real. Pois ben, a pel\u00edcula de Laxe \u00e9 fiel a este programa dun\u00a0 Baudrillard sen doutrina, mantendo un suspense ontol\u00f3xico sobre o que \u00e9 real e o que \u00e9 irreal. Coma se a vida fose un so\u00f1o, dir\u00edan Calder\u00f3n ou Shakespeare. Un so\u00f1o so\u00f1ado por un idiota que vira dentro doutro so\u00f1o.<\/p>\n

\"15584454588936\"<\/a>Que nesta ocasi\u00f3n Laxe escollera actores non profesionais (Amador Arias fai de Amador,\u00a0 Benedicta S\u00e1nchez fai de Benedicta) resalta probablemente a vontade de cinguirse \u00e1 literalidade do real, unha realidade terreal onde o misterio, moi por baixo da nosa cobertura da imaxe e o reco\u00f1ecemento, f\u00fandese coa biograf\u00eda dos nomes propios.<\/p>\n

Amador. O de menos \u00e9 que sexa culpable ou non, que sexa ou non o pir\u00f3mano que as autoridades, e a metade da poboaci\u00f3n rural que lle circunda, aseguran. \u00c9 tal o seu sufrimento mudo, a s\u00faa\u00a0 catatonia diante da lentitude de todas as cousas nun universo campesi\u00f1o ao bordo da anomia (a nai xa maior e torpe, a vaca que se magoa nun charco, a cadela Luna e o seu mutismo que non ladra, o escepticismo diante o turismo que non chega) que parece que Amador non tivese alma.<\/p>\n

Ocorre exactamente o contrario. \u00c9 el o que arde, antes e despois do monte. Arde cun rescoldo que non crepita en chamas, pero o seu lento e mudo car\u00e1cter, que fai moito que lle puxo na diana do\u00a0 sempiterno odio social (implacable mesmo na doce Galicia), non deixa de queimarse lentamente coa morte lenta de todas as cousas. A par\u00e1lise de Amador \u00e9 o reflexo ps\u00edquico dunha decadencia rural conxelada. “Non \u00e9 mal tipo, pero non o tivo f\u00e1cil”, di o seu veci\u00f1o Inazio antes de\u00a0 encolerizarse contra el ao sospeitar o seu protagonismo no \u00faltimo incendio. E todo isto porque, sumado \u00e1 s\u00faa fama, o d\u00eda do incendio Amador aus\u00e9ntase de casa e fai unha pequena viaxe sen ilusi\u00f3ns claras. A s\u00faa \u00fanica t\u00edmida iniciativa v\u00f3lvelle outra vez sospeitoso. Cr\u00eda a t\u00faa fama e b\u00f3tate a durmir.<\/p>\n

\"ZLIXPOP37ZE57FQ5AEW7MSV6AA\"<\/a>Cando Amador se interesa, \u00e1 s\u00faa maneira sombr\u00eda, pola veterinaria que coida e ama os animais, tam\u00e9n a s\u00faa vaca ferida, lim\u00edtase a ir vela a un bar de Navia, onde se crava nunha mesa sen apenas mirala. Ata que ela se achega. “Xa che falaron de min, non?”, di un home desesperanzado. “Si, pero xa sabes como \u00e9 a xente”, contesta ela. Os dous parecen unidos por certo amor calado cara ao silencio, os matices, os animais e as pequenas cousas. Pero esa atracci\u00f3n tampouco pode chegar a nada. Amador morrer\u00eda antes de dar un paso en ningunha direcci\u00f3n: a s\u00faa piedade cara aos seres \u00e9 pasiva, case nihilista<\/i>, como a deses cans deitados baixo o sol de M\u00e9xico. Custa imaxinalo, por ning\u00fan rancor, correndo a queimar o monte.<\/p>\n

\u00c9 posible que o tema desta pel\u00edcula non sexa tanto o incendio dos montes como o incendio que \u00e9 a alma do home. Quero dicir, o lume que queda onde a\u00ednda hai entra\u00f1as. O incendio, a violencia que \u00e9 a\u00ednda ter vida interior nun mundo m\u00e1is ou menos desalmado. O silencio, a tristeza, o tormento mudo de Amador parece anterior \u00e1 inhibici\u00f3n diante da sospeita xeneralizada que caeu sobre el. \u00c9 coma se xa tivese unha marca natal que o leva a sufrilo todo con resignaci\u00f3n, antes xa do primeiro golpe, da primeira humillaci\u00f3n. Nin sequera cando Inazio o golpea def\u00e9ndese. Pero non porque sexa ou sinta culpable, cousa da que nada se di e nada nos importa, sen\u00f3n porque abandonou toda esperanza ou interese en explicarse. \u00c9 como o fatalismo de sempre en Galicia, pasado agora polo baleirado do campo nunha cultura (galega e espa\u00f1ola) que odia, tam\u00e9n en versi\u00f3n folcl\u00f3rica Almod\u00f3var, todo o que sexan ra\u00edces.<\/p>\n

\"Lo_que_arde-349712100-large\"<\/a>A todo isto, pero \u00e9 o de menos, non se sabe se Laxe co\u00f1ece ben os pormenores dese transfondo de lume no orbe rural. Non se sabe tampouco se distingue ben os eucaliptos, protagonistas das soberbias escenas iniciais (e case ausentes, por certo, en Ancares), dos pi\u00f1eiros, os casti\u00f1eiros e os carballos. O caso \u00e9 que, co nome de Espa\u00f1a ou Galicia, esta naci\u00f3n baleirou o campo, deixando s\u00f3s aos campesi\u00f1os nunha terra abandonada \u00e1 s\u00faa sorte. As subvenci\u00f3ns europeas do Norte incentivaron no Sur o desarraigamento, sexa do casti\u00f1eiro, o leite, o trigo ou as oliveiras. Non \u00e9 estra\u00f1o ent\u00f3n que ao crecemento da maleza, antes imposible nun campo poboado e coidado, s\u00f3meselle o rancor de quen sente o \u00faltimo elo do espect\u00e1culo social. O lume, por fin, fai espectaculares tam\u00e9n \u00e1s aforas, esa campi\u00f1a reconvertida nun turismo rural ao que non todos os campesi\u00f1os (por exemplo, Amador) queren sumarse como camareiros ou prostitutas.<\/p>\n

Non co\u00f1ecemos o caso de California ou Australia, terras tam\u00e9n arrasadas polo lume. En Grecia, Portugal e parte de Espa\u00f1a (Euskadi e Catalu\u00f1a son outra historia) baleiramos o campo en aras do espect\u00e1culo terciario das grandes urbes. \u00c9 o que se chama unha naci\u00f3n en “v\u00edas de desenvolvemento”, ou sexa, que ten que odiar con pr\u00e9sa o seu pasado. Isto tam\u00e9n o subvencionou o norte, que necesita man de obra barata no sur. O lume s\u00f3 v\u00e9n po\u00f1er unha soluci\u00f3n final e terrorista a unha odio\u00a0 larvado a todo o rural que, estimulado polo mito do Desenvolvemento, tam\u00e9n \u00e9 terrorista, a\u00ednda que sexa a trav\u00e9s da xentrificaci\u00f3n tur\u00edstica.<\/p>\n

Unha \u00faltima cousa. Cabe dicir, no Debe <\/i>deste traballo de Laxe, s\u00f3 unha pequena d\u00fabida, non sabemos se cr\u00edtica. Estamos rodeados en xeral, na maior\u00eda da literatura e o cinema que nos aburren, dun exceso de estrutura narrativa e un defecto na suposta materia prima que se conta. \u00c9 o caso recente de 1917 e talvez Os parasitos, onde a solidez “profesional” da forma, dirixida ao \u00e9xito e os premios, tr\u00e1gase un contido moi feble, case inexistente. Aqu\u00ed, en certo xeito, ocorre o contrario. Laxe ten moito que contar, pero \u00e9 coma se descoidase un pouco a estrutura narrativa, que \u00e1s veces tende ao\u00a0 evanescente, ao desmaio, recre\u00e1ndose excesivamente na nada fundamental que aborda: a alma duns humanos (Benedicta, Amador) que calan, porque a\u00ednda senten nun mundo onde o coraz\u00f3n desaparece. Por tanto, eses seres protagonistas desta historia sen heroes non poden participar no circo que asolaga, cun lume primeiro e m\u00e1is perigoso, todas as esquinas.<\/p>\n

Noutras palabras, ocorre coma en O que arde<\/i> a intensidade dos momentos sen narraci\u00f3n trag\u00e1sese un pouco \u00e1 estrutura narrativa. Na linguaxe de Barthes, a continuidade do Studium<\/i> \u00e9 furada pola descontinuidade m\u00e1xica e alucinada do punctum<\/i>. Pero, en realidade, f\u00edxense ben, estamos a brindar un \u00faltimo eloxio. Laxe ten tanto que contar que lle treme o pulso \u00e1 hora de darlle \u00e1 s\u00faa historia a coherencia gremial do oficio. Un pouco o que lle pasa a Pasolini ou Malick, a Walser ou Lispector. Dificilmente, tal como \u00e9 de aburrida a nosa alta definici\u00f3n, poderiamos atoparnos cun defecto mellor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ignacio Castro Rey.\u00a0O que arde (Oliver Laxe, 2019) \u00e9 unha pel\u00edcula que hai que ver. A\u00ednda que s\u00f3 sexa porque ten “pouco que ver” coas facilidades que corren por estes pagos, tanto de factura nacional como estranxeira. Poder\u00edase dicir case, como ocorre en Paterson e algunhas outras obras, sexan de\u00a0 Guer\u00edn, Lois Pati\u00f1o ou Mercedes … Seguir lendo O que arde<\/span> →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[6,7,77],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11897"}],"collection":[{"href":"https:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11897"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11897\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11902,"href":"https:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11897\/revisions\/11902"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11897"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11897"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11897"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}