{"id":6758,"date":"2016-12-15T06:00:09","date_gmt":"2016-12-15T06:00:09","guid":{"rendered":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/?p=6758"},"modified":"2016-12-13T08:16:55","modified_gmt":"2016-12-13T08:16:55","slug":"lorca-oitenta-anos-despois-da-sua-morte","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/?p=6758","title":{"rendered":"Lorca, oitenta anos despois da s\u00faa morte"},"content":{"rendered":"

\"poeta<\/a>Gonzalo Trasbach.\u00a0<\/strong>Dos cristales de luz negra\/ brillaban en su mirada.\/ En su boca reluc\u00edan cristales de sombra blanca.\/ El pelo, noche sin luna,\/ La tez oliva y naranja.\/ El gesto ensalmo gitano,\/ La voz bord\u00f3n de guitarra.\/ Y en el alma, ancha y florida,\/ La Vega de su Granada\/\u2026<\/i> As\u00ed arranca a \u201cElex\u00eda \u00e1 morte de Federico Garc\u00eda Lorca\u201d que escribiu en 1938 Salvador de Madariaga (A Coru\u00f1a, 1886-Locarno Su\u00edza, 14\/12\/1986), un dos amigos galegos do poeta nado en Granada en 1898 e asasinado o 18 de agosto do 1936, un mes despois do levantamento militar contra o goberno constitucional da Segunda Rep\u00fablica. O pasado ver\u00e1n fixo, pois, oitenta anos da morte do poeta, dramaturgo, m\u00fasico e pintor andaluz, talvez un dos m\u00e1is traducidos a linguas estranxeiras na historia da literatura espa\u00f1ola.<\/p>\n

Pouco tempo falta para a ca\u00edda da \u00faltima folla do calendario. E neste ano que agora acaba, tan cheo de aniversarios (Valle-Incl\u00e1n, Cervantes, Shakespeare\u2026), un ten a pequena cobiza de evocar a diminuta figura dun Federico Garc\u00eda Lorca que non s\u00f3 visitou as nosas principais cidades, sen\u00f3n que mesmo trabou unha s\u00f3lida amizade con, entre outros, Eduardo Blanco Amor (Ourense, 14\/9\/1897-Vigo, 1\/12\/1979). E non s\u00f3 isto, sen\u00f3n que chegou a compo\u00f1er seis poemas (uns 138 versos) na nosa lingua. Se non estou mal informado, ademais da do escritor e xornalista ourens\u00e1n, contou coa colaboraci\u00f3n do ferrol\u00e1n Ernesto Guerra da Cal, mentres Anxel Casal aportou a s\u00faa complicidade e xenerosidade para que visen a luz na empresa compostel\u00e1 \u201cN\u00f3s\u201d. A este \u00faltimo tam\u00e9n o fusilaron naquel sanguento agosto do 36.<\/p>\n

\"poeta<\/a>Sabe ben un que non \u00e9, nin moito menos, especialista en Federico Garc\u00eda Lorca. E as\u00ed mesmo que sobre o creador de Granada est\u00e1, se non todo, case todo dito. Non pretendemos descubrir nada novo. Xa nos decatamos do barullo que se ten levantado no referente \u00e1 s\u00faa biograf\u00eda, e sobre todo no que incumbe \u00e1 s\u00faa tendencia sexual. Seguramente contamos con m\u00e1is informaci\u00f3n sobre estes dous aspectos ca sobre as s\u00faas obras. E a\u00ednda que somos conscientes de que oitenta anos despois da s\u00faa morte non se sabe onde est\u00e1 soterrado, a nosa intenci\u00f3n \u00e9 renderlle unha pequena homenaxe lembrando d\u00faas das alfaias que nos legou. Iso si, consideramos que te\u00f1en o car\u00e1cter de imprescind\u00edbeis, a\u00ednda que sexan pouco co\u00f1ecidas.<\/p>\n

Estamos a falar de \u201cPoeta en Nueva York\u201d e \u201cJuego y teor\u00eda del Duende\u201d. Como xa sabemos, a primeira das obras \u00e9 un conxunto de poemas nos que se reflicte a s\u00faa experiencia na big city<\/i>. \u00c1 grande urbe chegou Lorca cando estaba a vivir unha fonda crise existencial e pouco antes de que se produza o crack financeiro de outubro do 1929. Na cidade dos ra\u00f1aceos, crisol de culturas, aterrou, como paso previo cara \u00e1 Universidade de Columbia, acompa\u00f1ado polo seu mentor e amigo Fernando de los R\u00edos. Sobre esa desoladora vivencia levantou os poemas que cont\u00e9n Poeta en Nova York<\/i>, que significaban un cambio crucial e radical na s\u00faa traxectoria creativa logo de ter pasado polo tremendo impacto que lle causou o surrealismo.<\/p>\n

\"poeta<\/a>Guiado por un grupo de intelectuais espa\u00f1ois, Lorca atravesa unha sociedade estadounidense na que imperaba unha moralidade moito m\u00e1is flex\u00edbel c\u00e1 que dominaba nos costumes da Espa\u00f1a daquel tempo. Atafegado polo \u00e9xito do \u201cRomancero gitano\u201d, o artista andaluz afront\u00e1base naquel intre ao doloroso afastamento dos seus amigos Lu\u00eds Bu\u00f1uel e Salvador Dal\u00ed. En Nova York \u00e9 testemu\u00f1a do final, da ru\u00edna dos felices anos vinte. Jazz, g\u00e1nsters, a prohibici\u00f3n, o crack da bolsa, as multitudes an\u00f3nimas da gran cidade desfilan diante dos seus ollos (\u201ctoda la luz del mundo cabe en un ojo\u201d), entran polos seus o\u00eddos, golpean a s\u00faa pel morena. Con este material constr\u00fae Lorca a s\u00faa nova sensibilidade e del alim\u00e9ntase a s\u00faa renovada linguaxe po\u00e9tica. De feito, en canto poeta, o granadino o que fai e darlle unha forma ao que late e alenta nun lugar, neste caso en Nova York.<\/p>\n

Polo que atinxe a \u201cJuego y teor\u00eda del Duende\u201d, que mesmo chegou a fascinar a Bob Dylan e a Patti Smith, indicar que \u00e9 un texto no que exp\u00f3n o seu pensamento est\u00e9tico, ese que vibra nas s\u00faas obras po\u00e9ticas e teatrais. \"poeta<\/a>\u00c1 parte de todas as influenzas que se lle poidan atribu\u00edr, hai moito m\u00e1is en Federico Garc\u00eda Lorca: a singularidade dun creador que de ning\u00fan xeito se pode resumir ou reducir e subsumir baixo os consabidos t\u00f3picos acad\u00e9micos ou non. Isto s\u00f3 serve para evitar mirar de fronte a vertixe e o asombro que produce escoitar en silencio a s\u00faa voz, a nova concepci\u00f3n da creaci\u00f3n art\u00edstica, tan importante como desco\u00f1ecida ou ignorada, que est\u00e1 sintetizada coma pensamento na m\u00e1is extraordinaria das s\u00faas conferencias, pronunciada por vez primeira o 20 de outubro de 1933 en Bos Aires.<\/p>\n

A s\u00faa lectura xera unha fonda emoci\u00f3n. Transmite unha enerx\u00eda e potencia que a\u00ednda fai m\u00e1is incomprensible que tres anos m\u00e1is tarde o autor atopase a morte a mans doutros espa\u00f1ois. Lembra o m\u00e1is universal dos xenios andaluces unha frase do seu paisano Manuel Torres, quen logo de escoitar o \u201cNocturno del Generalife\u201d de Manuel de Falla, dixo: <Todo lo que tiene sonidos negros tiene Duende>. E Lorca engade: <Esos sonidos negros son el misterio, las ra\u00edces que se clavan en el limo que todos conocemos, que todos ignoramos, pero de donde nos llega lo que es sustancial en el arte>. O Duende v\u00e9n a ser algo semellante ao Daim\u00f3n de S\u00f3crates. Dorme nas m\u00e1is rec\u00f3nditas habitaci\u00f3ns da sangue e at\u00e9 al\u00f3 hai que descender para espertalo. Porque o Duende fere, e na curaci\u00f3n desta ferida que nunca pecha, est\u00e1 o ins\u00f3lito, o inventado da obra dun artista. Fuxamos do ru\u00eddo medi\u00e1tico que afoga a Federico Garc\u00eda Lorca. Mergull\u00e9monos nestas d\u00faas xoias, \u00e1s cales podemos acceder sen mapa, nin GPS.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Gonzalo Trasbach.\u00a0Dos cristales de luz negra\/ brillaban en su mirada.\/ En su boca reluc\u00edan cristales de sombra blanca.\/ El pelo, noche sin luna,\/ La tez oliva y naranja.\/ El gesto ensalmo gitano,\/ La voz bord\u00f3n de guitarra.\/ Y en el alma, ancha y florida,\/ La Vega de su Granada\/\u2026 As\u00ed arranca a \u201cElex\u00eda \u00e1 morte … Seguir lendo Lorca, oitenta anos despois da s\u00faa morte<\/span> →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[7,18,10],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6758"}],"collection":[{"href":"https:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6758"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6758\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6764,"href":"https:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6758\/revisions\/6764"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6758"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6758"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6758"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}