{"id":9383,"date":"2018-06-18T06:00:38","date_gmt":"2018-06-18T06:00:38","guid":{"rendered":"http:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/?p=9383"},"modified":"2018-06-14T21:01:15","modified_gmt":"2018-06-14T21:01:15","slug":"a-literatura-como-arma-politica","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/?p=9383","title":{"rendered":"A literatura como arma pol\u00edtica"},"content":{"rendered":"

\"tumblr_lm75ngLsA31qaz05ko1_500\"<\/a>C\u00e9sar Alen.\u00a0<\/strong><\/em>A literatura non sempre \u00e9 inocente. Foron moitos os movementos pol\u00edticos que utilizaron a teor\u00eda literaria para os seus propios fins. Iso demostra o poder que alberga o feito literario. Pode ser un perfecto medio para alcanzar calquera fin. Sobre este uso da literatura houbo infinidade de teor\u00edas, de estudos,\u00a0 todo tipo de enfoques.\u00a0 A mesma existencia da teor\u00eda literaria pon de manifesto a necesidade dunha explicaci\u00f3n ao feito en si mesmo. Coa peculiaridade engadida de que o medio utilizado para analizar o discurso literario \u00e9 a propia linguaxe, \u00e9 dicir a metalinguaxe, a metaliteratura. Esta metodolox\u00eda \u00e9 \u00fanica na teor\u00eda do co\u00f1ecemento. Neste sentido todos os movementos socio pol\u00edticos, dende o primeiro achegamento de Arist\u00f3teles, a trav\u00e9s da s\u00faa Po\u00e9tica<\/i>, \u00e1s teor\u00edas clasicistas, pasando polos formalistas rusos, o estruturalismo xen\u00e9tico, ou as teor\u00edas marxistas viron na obra literaria un medio privilexiado para verter as teor\u00edas pol\u00edticas, para intercalar as novas ideas dilu\u00eddas no aparente adanismo da arte. A\u00ednda que lembremos que xa Plat\u00f3n v\u00eda un poder subversivo na literatura: \u201cdebido \u00e1 influencia que ten sobre as almas\u201d Esta idea non pasou desapercibida para moitos ide\u00f3logos, para os te\u00f3ricos que pretend\u00edan trocar a sociedade, unhas veces no interese xeral e outras no seu propio. A historia finalmente desvelar\u00edanos as posibles intenci\u00f3ns ocultas.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0 Lenin foi un dos que desenvolveu a teor\u00eda a este respecto nun artigo titulado A organizaci\u00f3n do<\/i> Partido e a literatura de partido<\/i>. Consideraba que o proletariado deber\u00eda ter moi en conta a literatura. Pero prefer\u00eda non facer unha literatura exclusivamente proletaria, porque esa diferenciaci\u00f3n manter\u00eda viva a divisi\u00f3n de clases. Para Lenin: \u201cOs obreiros deb\u00edan aprender a comprender cada vez mellor a literatura para todos\u201d.<\/p>\n

\u00a0\u00a0 Para Trotski, pola contra, os obreiros deber\u00edan ter a posibilidade de desenvolver a s\u00faa propia arte, xa que historicamente as clases dominantes crearon a s\u00faa propia cultura e a s\u00faa propia arte. Pero para o autor ruso a etapa onde o proletariado chegase a sustentar a supremac\u00eda ser\u00eda relativamente curta, por tanto o interesante ser\u00eda chegar a unha id\u00edlica sociedade sen clases, na que: \u201cO proletariado finalmente conquistar\u00e1 o poder para acabar para sempre coa cultura de clase e abrir paso a unha cultura humana\u201d.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0 O alem\u00e1n Bertolt Brecht consideraba\u00a0 \u00e1 literatura como unha \u201carma\u201d pol\u00edtica na loita revolucionaria. Por iso avogaba por unha literatura realista, pero un realismo activo, cr\u00edtico sobre esa mesma realidade. O te\u00f3rico alem\u00e1n engade ademais a decisiva intervenci\u00f3n da forma, da est\u00e9tica. Efectivamente se algo converte en arte a realidade \u00e9 a utilizaci\u00f3n dunha linguaxe autot\u00e9lica, onde os recursos literarios se fagan patentes.<\/p>\n

\"fead716884f34a789972d5a78adc8d23\"<\/a>\u00a0\u00a0 Pero cecais onde mais claramente se poida ver a utilizaci\u00f3n pol\u00edtica da literatura \u00e9 nos textos de Mao Tse-Tung. En 1942 nun foro de arte e literatura, xa outorgaba\u00a0 preponderancia ao aspecto pol\u00edtico sobre o art\u00edstico e opinaba que: \u201cA arte e a literatura deber\u00edan encaixar no mecanismo xeral da revoluci\u00f3n e converterse nunha arma poderosa para unir e educar o pobo e para atacar e aniquilar o inimigo\u201d. En Mao non hai lugar \u00e1 d\u00fabida, a s\u00faa intenci\u00f3n dende o primeiro momento era dispo\u00f1er de todas as ferramentas posibles para a s\u00faa famosa \u201cRevoluci\u00f3n Cultural\u201d, sen exporse \u00e1 natureza da arte, \u00e1 consideraci\u00f3n do seu valor intr\u00ednseco. O prop\u00f3sito revolucionario necesitaba toda estrutura cultural ao seu alcance, sen entrar noutras consideraci\u00f3ns. A este respecto opinaba abertamente: \u201cNon existe, en realidade, arte por arte, nin arte que estea por encima das clases, nin arte que se desenvolva \u00e1 marxe da pol\u00edtica\u201d, e \u00eda m\u00e1is lonxe: \u201cCanto m\u00e1is elevada sexa a calidade art\u00edstica, tanto m\u00e1is pode envelenar ao pobo\u201d. Estas demoledoras convicci\u00f3ns retrotr\u00e1enos \u00e1 opini\u00f3n de Plat\u00f3n que mencionamos anteriormente, nas que v\u00eda na literatura un poder subversivo, ao que hab\u00eda que controlar. Quiz\u00e1 esas declaraci\u00f3ns do fil\u00f3sofo grego representaron os cimentos da censura como forza de control pol\u00edtico.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0 Neste sentido e observando o que a historia nos revelou da China de Mao, creo que debemos reivindicar o valor cr\u00edtico da arte, como apuntaba Brecht, ou en toda caso concederlle a autonom\u00eda necesaria para que se baste a si mesma, para que se autorregule e non claudique ante ning\u00fan poder. Nunha posible contextualizaci\u00f3n seguramente Mao creu que\u00a0 naquel momento a prioridade era acabar co feudalismo e si para iso ti\u00f1a que utilizar a literatura como calquera outro medio revolucionario non deber\u00eda dubidalo. En realidade, \u00e9 unha vella formulaci\u00f3n marxista. O propio Sartre debat\u00eda sobre o papel que deb\u00eda desempe\u00f1ar o artista na sociedade. Por iso deu tanta importancia \u00e1 palabra dentro da prosa \u00e1 que v\u00eda de moita utilidade. Pola contra cr\u00eda que a poes\u00eda consideraba as palabras como cousas e non como signos. Sartre pensaba que: \u201cEscribir \u00e9 descubrir un aspecto do mundo, coa posibilidade de cambialo\u201d. Para iso a palabra, a forza da palabra \u00e9 imprescindible, as\u00ed como certo esteticismo. A\u00ednda que deixa claro que o fundamental \u00e9 o tema.\"1329854243_525158_1329860208_noticia_fotograma\"<\/a> Tam\u00e9n opinaba que a creaci\u00f3n art\u00edstica se basea: \u201cna necesidade de facernos sentir esenciais ante o mundo\u201d. Pensamento que se repite en Harold Bloom. Sartre do mesmo xeito que Bhartes engade ao lector como ente necesario para completar a obra, para testemu\u00f1ar a intenci\u00f3n inequ\u00edvoca do autor: \u201cEscribir \u00e9, pois, \u00e1 vez desvelar o mundo e propo\u00f1elo como unha tarefa ao lector. \u00c9 recorrer \u00e1 conciencia doutro para facerse reco\u00f1ecer como esencial\u201d.<\/p>\n

\u00a0\u00a0 O interesante e ineluctable da teor\u00eda literaria \u00e9 o reco\u00f1ecemento de todas as xeraci\u00f3ns do seu poder, das posibilidades que ofrece en todos os sentidos, dende o espiritual, est\u00e9tico, ata o pol\u00edtico e social. En certo xeito d\u00e1me a impresi\u00f3n de que o feito de escribir teor\u00eda literaria parece lexitimar, normalizar\u00a0 ata despenalizar calquera acto por cruento que pareza. O feito literario fainos m\u00e1is humanos, identif\u00edcanos, prop\u00falsanos m\u00e1is al\u00f3 de calquera segmentaci\u00f3n, de calquera posible fragmentaci\u00f3n da personalidade. O feito literario fainos m\u00e1is humanos que a propia vida. Referenda a nosa posici\u00f3n, a nosa existencia, col\u00f3canos nun lugar de privilexio, d\u00e1nos a posibilidade de reco\u00f1ecernos no espello, a\u00ednda que eses do espello finalmente non sexamos n\u00f3s.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0 A este respecto v\u00e9\u00f1enme \u00e1 memoria unhas providenciais palabras de Thomas Mann en A Monta\u00f1a M\u00e1xica<\/i>, que me parecen definitivas, alentadoras e moi reveladoras. Palabras que escenifican \u00e1 perfecci\u00f3n o papel da literatura na humanidade: \u201cToda a civilizaci\u00f3n e todo perfeccionamento moral parten do esp\u00edrito da literatura, que \u00e9 a alma da dignidade humana\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

C\u00e9sar Alen.\u00a0A literatura non sempre \u00e9 inocente. Foron moitos os movementos pol\u00edticos que utilizaron a teor\u00eda literaria para os seus propios fins. Iso demostra o poder que alberga o feito literario. Pode ser un perfecto medio para alcanzar calquera fin. Sobre este uso da literatura houbo infinidade de teor\u00edas, de estudos,\u00a0 todo tipo de enfoques.\u00a0<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[82,7],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9383"}],"collection":[{"href":"https:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9383"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9383\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9388,"href":"https:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9383\/revisions\/9388"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9383"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9383"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cafebarbantia.barbantia.es\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9383"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}