Un paxaro chamado avión

avión

Todas as plumas da parte inferior do corpo do avión son de cor branca FOTo mICHAEL PALMER

Fernando Losada Rodríguez. Nas miñas frecuentes viaxes por Galicia, ás veces paro nunha pequena aldea entre A Coruña e Santiago de Compostela, onde serven un café de pota moi diferente aos que atopo na cidade. Teño querenza por este local, porque foi onde me convertín nun ornitólogo afeccionado. Recordo entrar a primeira vez e sentar, esperando a que me preguntasen que quería para almorzar. Como non veu ninguén, achegueime á barra e vin a dona do local, sentada e mirando con preocupación algo que tiña nas mans. «Bos días». «Serán para ti, porque este pobriño non parece ter un bo día». Como son biólogo, ofrecinme a miralo, e vin una pequena cría que caeu do niño que había preto da porta do café. Pedinlle unha escaleira de man, e aproveitei un momento que os pais do pequeno non estaban para deixalo de novo na súa «casiña» de lama.

O paxaro en cuestión era un avión ou andoriña de cu branco (Delichon urbicum), que moita xente confunde coa andoriña (Hirundo rustica, en castelán, «golondrina») e co cirrio común (Apus apus, que en Castela chaman «vencejo»). Todos eles crían en case toda Eurasia (agás os trópicos e zonas polares), pero durante o inverno os cirrios comúns migran ao centro e sur de África; os avións tamén chegan ao sueste asiático; e finalmente, a andoriña atopámola tamén nas Américas, e mesmo no norte de Australia. 

Pero, como sabía eu que o paxaro do café era un avión? Moi sinxelo: é o máis pequeno dos tres (unha envergadura de 26-29 centímetros, pouco máis da metade do cirro común), e todas as plumas da parte inferior do corpo son brancas (podemos darnos conta véndoos no niño, ou mesmo en pleno voo). O curioso é que a cafetería era o único edificio da zona que só tiña un niño destas aves, porque moitas veces forman varios xuntos, creando unha pequena colonia.

Os avións tiveron sorte de non atoparse cos seus rivais, os gorrións ou pardais (Passer domesticus), que soen aproveitarse do seu traballo para conseguir un niño de balde. O proceso é o seguinte: un avión comeza a acumular lama nun lugar seco, baixo un saínte dun edificio; aproveitando un momento que o traballador foi por máis material, chega o gorrión, de menos envergadura pero máis robusto e pesado, e queda co niño para el só. Por contra, se o avión ten sorte e pode rematar o traballo, a entrada que queda enriba é demasiado pequena para que entre unha ave tan grosa.

Ás veces, os humanos vemos con desconfianza certos animais e só nos fixamos no negativo, e non nas vantaxes que teñen. É certo que avións, andoriñas e cirrios comúns (como todas as aves) deixan sucio o chan preto dos niños, pero tamén son grandes comedores de insectos, e evitan que haxa pragas, controlando as súas poboacións.

Sobre isto, lembro un artigo que lin hai pouco sobre os gorrións na China: en 1958, Mao Zedong mandou exterminar estas aves porque disque comían grans de cultivos. Cando se deron conta de que prefiren comer insectos (e que son moi eficientes nesa tarefa), xa era tarde: grandes pragas de insectos acabaron coas colleitas.

Cada ser vivo, cada especie (animal, vexetal, fungo, microbio…), cumpre unha función na natureza. É bo lembrar iso se queres acabar con algunha.

Esta entrada foi publicada en Ciencia, Fernando Losada Rodríguez. Garda a ligazón permanente.

2 respostas a Un paxaro chamado avión

  1. gonzalo trasbach paz di:

    Bos días. Levo tempo intentando averiguar o nome do árbol que está diante da piscina de Boiro. Sabelo ti caro compañeir? É un deses aos que lles sae antes a flor que as follas. Saúdos cordiais.

  2. Magdalena di:

    Estuve esperando por la segunda parte de la lección que el inoportuno timbre del colegio nos dejó pendiente la interesante disertación sobre las xilbarbeiras, acivros, teixos y otras plantas. El profesor se olvidó de continuar con la citada exposición pero a cambio nos regaló otra sugestiva lección sobre pájaros, concretamente del pájaro avión. Mi apodo es ” sirina ” ya que mi padre era Manolo o ” sirín ” y este sobrenombre lo ganó por ser amante de los pájaros en especial ” do sirín “. Yo desconozco que ave es esa, cual es su nombre en castellano. Si fueras tan amable – si es que lo sabes – de decirme a que animalito le debo mi bonito mote de Magda a sirina te lo agradecería.
    Saludos palmeiráns y esperando tu próximo artículo.

Deixa unha resposta

O teu enderezo electrónico non se publicará Os campos obrigatorios están marcados con *

Podes utilizar estas etiquetas e atributos HTML : <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>