O inesquecíbel son de Grândola Vila Morena

claveles-20-webGonzalo Trasbach. Voaban fíos de herba na primavera acabada de estrear. Entre os libros da biblioteca e os discos do estudo sosegadas ían pasando as horas dun día luminoso e esperanzador. Cando a tarde ía declinando, os barcos navegaban sobre as calmosas augas do esteiro, que abría a súa ampla boca cara ao Océano Atlántico. A cidade estremecíase entre as sabas dos soños das xentes que se retiraban para os seus apousentos. Algúns dos que se encamiñaban cara ás aforas en coche tiñan as cabezas prateadas, grises como se llas cubriran liques. Outros tiñan barba de varios días sen afeitar e rostros adustos. Outros máis marchan barbeados, pero tamén serios, con caras de mármore e mirada perdida no horizonte…

Agora recordas. Hai 47 anos. Recordas aquel tempo no que crías que nada vello podía ter valor. Entón ficabas inquieto nun cotroso sollado do sur, onde só acubillabas memoria das escenas dunha mocidade gastada como auga dun regato que vai a ningures, de amores turbulentos e estériles. E, sen embargo, unha débil luz, unha tremente chama, mantiña esperta a esperanza no lindeiro dun bosque sombrío.

Jose_afonso_grandola_vila_morenaEra a noite sen lúa do 24 de abril de 1974. Escoitábase o ruído dos sabres nas tebras. Os xoves coroneis e capitáns reuníanse nunha escura cova de Santarén, no Ribatejo, ao norte de Lisboa. Escintilaban as estrelas no pano negro do ceo. Falaban en murmurios entre sombras. Tiña chegado o día e tamén a hora. Os oficiais militares portugueses vivían en silencio os momentos decisivos dunha xornada que podía rematar cun triunfo ou cunha desfeita. Se o movemento acababa co éxito desexado por todos, sería unha data que pasaría aos anais da historia de Portugal, mais se fracasaba, sería o oprobio persoal e mesmo a cárcere e posiblemente a morte por traizón e rebelión para todos.

O son dunha canción popular coñecida pola cidadanía a través das ondas da radio nacional vai ser a contrasinal para o arranque do levantamento contra do asfixiante réxime de Salazar e Caetano, que dominan con man de ferro un país que non sabía o que eran unhas eleccións libres e democráticas desde 1925: Grândola Vila Morena, melodía que tiña dado a coñecer Xosé Afonso (Ceca), músico que nacera na contorna onde agora estaban reunidos clandestinamente os militares, perfilando os detalles dun plan que empezaran a xerar no 1973, cando os mandos e a tropa comezaron a sentirse fartos da sangría que orixinaba manter abertos os frontes da guerra colonial en Angola e Mozambique.

descargaRecordas. No edificio do antigo Mercantil de Santiago (Pazo de Bendaña), na praza do Toural, escoitácheslla cantar a Xosé Afonso. Fóra agardaba a policía. E á vez lembras a túa estancia no arsenal de La Carraca de San Fernando (Cádiz) na madrugada na que os compañeiros de Infantería de Marina embarcaban no porto de Santa María para ir defender as nosas posesións do Sahara, fronte as pretensións do Rei de Marrocos de anexionalas. Deixamos os pobres poboadores daquelas resecas areas nas mans dun monarca tan cruel coma o noso ditador.

Durmían as cidades no noso país veciño, alleas ao que se fraguaba nas súas periferias. Un silencio de granito reinaba nos cuarteis cando os militares portugueses regresaban da reunión para os seus postos ou para as súas residencias oficiais. A noite prometía ser fonda e longa. Espertos, van agardar en silencio polos primeiros compases da canción. Tal como estaba previsto, soan ás 00.25 horas do 25 de abril de 1974. Nese instante, o xeral Spínola ponse do lado dos seus compañeiros de armas. Finalmente, cando a alba abre as súas portas, o movemento rebelde aparece en público: a luz alumea un día inesquecíbel, rebordante de alegría e coroado de caraveis adornando as bocas dos fusís, mentres ti soñabas cos ollos cheos de bágoas con que rachasen as cadeas que te levaban de Compostela para o cárcere xunto da Torre de Hércules.

2 comentarios en “O inesquecíbel son de Grândola Vila Morena

  1. Fai moitos anos, un compañeiro de traballo de JM. (que en paz descanse) sempre asubiaba esa canción. Un día pregunteille que música era esa, póis soábame, pero non lograba dar con ela. Contestoume que se chamaba “Grândola Vila Morena” e que fora o himno da “Revolución dos Caraveis”.
    Logo contóunos unha anécdota do narcisista asexual Oliveira Salazar. Polo visto, como había moitos solteiros en Portugal, quixo poñer un imposto a todos aqueles que non pasasen pola vicaría.
    Un día, chegoulle á porta dun solteiro que se negou a pagar, un da tesouraria e díxolle por que desobedecía a orde do señor Oliveira Salazar. O home contestoulle que tamén Oliveira estaba solteiro e que tiña a plena seguridade de que tampoupo pagaba o imposto.
    O comisario todo airado díxolle que o señor Salazar estaba casado coa Nación.
    O home, rascando o queixo e movendo a cabeza, díxolle: “Eu sabía que foder, fodíaa, o que non sabía é que estivera casado con ela”.

    Graciñas, Gonzalo, polo regalo que nos deixas hoxe en Barbantia. É unha entrada preciosa e didáctica, ademáis de vir cargada de recordos de anos pasados. Xa vexo que ti tamén os lembras deixándoos plasmados neste bo artigo.

    Moitos biquiños palmeiráns.

    1. Bo día, Magdalena. Moi ilustrativa e interesante a historia que relatas e que, evidentemente, descoñecía. Polo demais, moitas gracias polas túas loas. Hai fotogramas daqueles tempos moi divertidas, vistas desde a nosa idade. Un par de amigos viaxaron a Coimbra para buscar un novo ciclostil, e cando estaban escoitando falar a Alvaro Cunhal, o secretario do PCP, nun mitin este envioulles un saúdo fraternal aos compñaeiros españois. Acabaron chorando coa emoción, pero tamén, supoño, de medo, porque había que volver para Santiago. Non pasou nada, pero a incertenza estaba no aire. Doces apertas.

Deixa unha resposta

O teu enderezo electrónico non se publicará Os campos obrigatorios están marcados con *

Podes utilizar estas etiquetas e atributos HTML : <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>